Wachten op Godot [Toneelgroep Oostpool]

Na recente uitvoeringen van het Nationale Toneel en Noord Nederlands Toneel brengt Toneelgroep Oostpool ‘Wachten op Godot’ opnieuw in uitvoering. Het stuk dat gerekend mag worden tot één van de meest gespeelde moderne toneelstukken ter wereld, werd in september 2009 tijdens het Theaterfestival bovendien uitgeroepen tot ‘Het beste toneelstuk aller tijden’. De Frans-Ierse schrijver Samuel Beckett schreef het toneelstuk ‘Wachten op Godot’ vlak na de Tweede Wereldoorlog. Nog steeds is niet duidelijk met welk doel Beckett het stuk heeft geschreven, al duidt het nihilistische karakter op een pessimistisch wereldbeeld.

De strekking van het verhaal is simpel: twee mannen staan op een afgelegen landweg onder een kale boom te wachten op de verschijning van iemand die wel zal komen. De twee wachtende mannen – veroordeeld tot elkaar tegen wil en dank – wachten op meneer Godot, zonder zich de vraag te stellen waarom en zonder te weten hoe hij er uitziet. Ze volharden in de heilige overtuiging dat het wachten tot verlossing zal leiden. Het is echter een nutteloze exercitie. Het eindeloze wachten wordt niet beloond met een bezoek. Slechts de plotseling invallende nacht weet onverwachts de sleur van het wachten te doorbreken.

Goed spel
De absurditeit van de situatie wordt op tragikomische en overtuigende wijze gespeeld door Stefan Rokebrand en Sanne den Hartogh. Ze ploeteren van dag tot dag, reduceren grote filosofische thema’s tot futiliteiten en maken van alledaagse probleempjes grote problemen. Het gevecht van de mannen om de dag wachtend door te komen, is even tragisch als de zinloosheid van het menselijk bestaan. Den Hartogh is de onnozele, dreinende Estragon, die zich al tien keer van het leven had beroofd als zijn optimistische vriend Vladimir (Rokebrand) hem er niet iedere keer van had weerhouden. Het ellendige wachten van de twee wordt soms doorbroken door de komst van Pozzo (Ali Ben Horsting) en zijn knecht Lucky (Lard Adrian). De tirannieke Pozzo, die de macht verbeeld van het kapitalisme, scheldt, schreeuwt en spuugt als een botte ellendeling. Zijn trouwe hulpje Lucky lijkt eerder een werkpaard dan mens met zijn gebogen hoofd en speeksel uit de mond. Adrian speelt een geweldige Lucky en is angstaanjagend als hij ineens transformeert van slaaf in een ‘denkende’ genie. Als een woeste waterval spuwt hij zijn filosofische ideeën uit over de anderen die met stomheid zijn geslagen.

Absurdistisch
Het toneelbeeld is een passende, kale setting. Op de grond liggen zwarte kiezelstenen, die zo kunnen doorgaan voor resten lava die de wereld heeft overspoeld en ontdaan van al het geluk. Verder staat er slechts een berkenboom voor een witte wand. Regisseur Erik Whien heeft gekozen voor een heel frisse enscenering, waarin genoeg ruimte is gelaten voor de zwarte humor. Er wordt heel veel gepraat, maar eigenlijk weinig gezegd. Tussen de regels door is de absurditeit echter te proeven. Het toneelstuk, dat nog steeds door raadsels wordt omgeven, wordt op toegankelijke manier en sterke wijze gebracht. Het laat echter weinig reden tot hoop. Behalve misschien het idee dat de tijd vergankelijk is en met het eindeloze wachten ook het leven ophoudt te bestaan.