Ultimo [Orkater & Het Nationale Toneel]

‘Ultimo’ vertelt het levensverhaal van Ultimo Parri, geboren ten tijde van het ontstaan van de moderne auto. Met een racecoureur als vader droomde hij er zijn hele leven van om een racecircuit te bouwen. Dit circuit moest bestaan uit achttien perfecte haarspeldbochten. Omringd door een origineel verrijdbaar houten circuit vertellen Ariane Schluter en Porgy Franssen samen Ultimo’s bewogen geschiedenis. Zijn grote liefde, de Russische vluchtelinge Elizaveta, staat daarbij centraal.

‘Ultimo’ is gebaseerd op het eerste boek van Alessandro Baricco: ‘Dit verhaal’. Regisseur Dirk Groeneveld heeft de roman bewerkt tot toneeltekst. Ultimo’s leven wordt beheerst door zijn liefde voor Elizaveta en het bouwen van een perfect racecircuit. Wegen die niet grillig zijn als het leven zelf, maar een “rechtvaardige orde” scheppen: “Dat is iets waartoe wegen in staat zijn […] en wat in het echte leven niet bestaat. Want het hart loopt niet recht vooruit.” Er is inderdaad geen orde in het leven van Ultimo. Na de nodige drama’s in zijn leven emigreert hij na de Eerste Wereldoorlog naar Amerika. Daar ontmoet hij Elizaveta. Als Russische vluchtelinge heeft zij echter haar eigen bagage en kan niet omgaan met haar liefde voor Ultimo. Nadat Ultimo Elizaveta de liefde heeft verklaard en zij hem genadeloos heeft uitgelachen, verdwijnt Ultimo. Ze zullen elkaar nooit weerzien. Uiteindelijk blijkt het voor beiden makkelijker te leven met de droom van elkaar dan de werkelijkheid.

Derde persoon
‘Ultimo’ wordt verteld in de derde persoon, een bijzondere vorm voor een toneelstuk en even wennen in het begin. Franssen zegt een zin, Schluter luistert en vult aan. Zo lijkt het verhaal voor onze ogen te ontstaan door middel van anekdotes, korte dialogen en vertellingen gezien vanuit de vader en moeder van Ultimo en later als Ultimo en Elizaveta. Deze vorm is verrassend en creatief, maar helaas is een vertelling in de derde persoon erg afstandelijk. Het is voornamelijk aan de kunsten van Franssen en Schluter te danken dat ‘Ultimo’ toch nog raakt. Als zij in de verte een raceauto over een circuit zien rijden, kunnen wij als publiek dankzij hun overtuigende manier van spelen de motorgeluiden bijna horen.

Haarspeldbochten
Daarnaast is ‘Ultimo’ een muziektheatervoorstelling. Harald Austø begeleidt op de cello. Soms als achtergrondmuziek, waardoor de voorstelling haast het idee van een film krijgt. Soms is zijn muziek onderdeel van de vertelling. Het is een prettige aanvulling op de prachtige beschrijvende teksten, die soms wel wat sneller mogen gaan. ‘Ultimo’ duurt twee uur, wat voor een dergelijk toneelstuk wellicht nét iets te lang is. Waar we niet genoeg van kunnen krijgen, is het originele multifunctionele en verrijdbare houten circuit, dat het hele podium beslaat. Franssen en Schluter maken dankbaar gebruik van de ruimte tussen de achttien haarspeldbochten om ons het tragische verhaal van Ultimo te vertellen.