Theaterjournaal hoofdpagina
Artikel

Teiresias [Noord Nederlands Toneel]

Regie: Ola Mafaalani. TONEEL

Wat als je na jaren van blindheid je gezichtsvermogen terug krijgt? Wat als je eindelijk te weten komt welk uiterlijk er bij welke stem hoort, wat kleuren zijn en hoe je eigen spiegelbeeld er uitziet? Dat is toch de droom van elke blinde? Het overkomt Teiresias, het hoofdpersonage uit de gelijknamige voorstelling van het Noord Nederlands Toneel waarin de acteurs zien met hun ogen óf hun oren.

Teiresias
Copyright Reyer Boxem
Een van de spelers legt aan het begin van de voorstelling precies uit wat er allemaal te zien is: een keuken waar de blinde gastvrouw Lidy aardappels schilt. Links van haar een tafel met bloemen in een vaas, daarachter een tribune waar een select gedeelte van het publiek de voorstelling van heel dichtbij mag meemaken, waarbij zij onderdeel zijn van het decor (dit zijn de ‘adventure seats’ waarvoor een beperkt aantal kaarten per voorstelling beschikbaar zijn). Rechts een koelkast en vooraan een loopplank die een stukje het publiek inschuift. Ook worden alle personages even voorgesteld. Deze uitleg is als het ware de kanttekeningen van het script die nu eens hardop meedoen. Steeds als er wat verandert in het toneelbeeld wordt dit toegelicht. Afleidende en overbodige informatie? Allesbehalve. Voor het slechtziende of blinde gedeelte van het publiek - voor wie deze voorstelling speciaal toegankelijk is gemaakt - is het een onmisbare aanvulling. Voor de zienden in de zaal komt de nadruk hierdoor te liggen op het feit dat het gezichtsvermogen helemaal niet zo vanzelfsprekend is

De duisternis die al snel over het publiek neerdaalt (ook dit wordt voor de blinde kijker aangekondigd) heft echter het verschil tussen de blinde en ziende toeschouwer op. Het is niet gewoon donker, het is pikkedonker, er is zelfs geen spoor te bekennen van nooduitgangbordjes of stand-by lampjes. Al snel wordt duidelijk dat het geen zin heeft je in te spannen iets te zien, jezelf overgeven aan andere zintuigen is de enige optie. Op het moment dat men dat beseft gaat het licht alweer aan. Dit herhaalt zich nog een aantal keer in de voorstelling, maar steeds is het moment van echte duisternis te kort om de sensatie echt te laten bezinken. Jammer, want de ervaring om met een volle schouwburgzaal voor even allemaal blind te zijn en te durven over te schakelen op je gevoel en oren is uniek.

Chaos
Teiresias
Copyright Reyer Boxem
Teiresias, de ‘blinde ziener’ vertrouwt ook volledig op zijn oren, handen en gevoel. De ellende begint pas als hij zijn gezichtsvermogen terugkrijgt, waarbij het schelle toneellicht zich plotseling weer de zaal in boort. Teiresias is nu overgeleverd aan de onrustige input van de hedendaagse maatschappij waar hij geen touw aan vast weet te knopen. Deze frustrerende schone schijn van het weer kunnen zien is de leidende draad voor de rest van de voorstelling.

Gedeeltelijk gebaseerd op ervaringen van blinden die hun gezichtsvermogen weer terugkregen wordt de chaos, die dit ziende leven met zich meebrengt, weergegeven. Het stuk vliegt van scène naar anekdote, licht aan, licht uit, veranderende personages, film, liedjes, stilte enzovoorts. Daarnaast is de functie van een aantal personages onduidelijk. Enigszins chaotisch dus. Zelfs constant geconcentreerd luisteren (en kijken) levert niet altijd de samenhang op waar men misschien op hoopt. Regisseur Ola Mafaalani laat zo het publiek in de ongeordende wereld van Teiresias kijken. Wil van der Meer, die deze rol bekleed, speelt een geloofwaardige blinde en overtuigend radeloos als hij door zijn zicht wordt ontgoocheld.

Griekse helden
Teiresias
Copyright Reyer Boxem
De Griekse mythologie blijkt, naast Teiresias, meer figuren te bevatten die metaforisch raken aan de boodschap van deze voorstelling: Vertrouw niet te veel op je ogen, wat je ziet kan je bedriegen. Oeidipus wordt bijvoorbeeld aan dit thema verbonden. Hij die zijn eigen ogen uitsteekt nadat hij erachter komt dat de man die hij vermoordde zijn vader is, en de vrouw met wie hij ging zijn moeder. “Waarvoor heb ik mijn ogen nodig? Toen ik nog zag heb ik niets gezien…”. Verder passeren Orpheus en Eurydice de revue. Er wordt een prachtige link gelegd tussen het lot van Orpheus en dat van Teiresias – en indirect dus het lot van elk ziend individu. Orpheus’ begeerte is Eurydice, die van Teiresias het gezichtsvermogen. Toch draaien beide personages zich om: zij durven niet op iets anders te vertrouwen dan hun ogen. Maar hun blik misleidt hen.

De verstrengeling van mythologische verhalen met ervaringsverhalen uit het nu, levert mooie metaforische beelden en aangrijpende teksten op. Dit had nog veel meer uitgewerkt kunnen worden. Doordat de voorstelling sterk gericht lijkt op het ervaren van blind versus ziend zijn, maken personages nauwelijks ontwikkeling door. Als de drukte daaromheen wordt weggelaten en personages worden uitgediept zou het een sterke, indrukwekkende voorstelling zijn. Maar het blijft bij een indringende boodschap in een wat platte en warrige jas.







Artikel informatie
Redacteur: Hinke Beekman
Gezien: 08-03-2011 in de Stadsschouwburg in Groningen
Speelperiode: tot en met 18-05-2011
Cast:
  • Wil van der Meer
  • Anne Katic
  • Albert Secuur
  • Jan van Strien
  • Jempie Vermeulen
  • Lidy Paalman-Schonewille
  • Maartje van de Wetering
  • Peter Vandemeulebroecke
meer...
Tekst:
  • Ko van den Bosch
meer...
Meer artikelen van deze toneelgroep: meer...

Artikelen Theaterjournaal RSS
meer artikelen...
Advertentie
redacteuren
gezocht
In première
18-05 Hoer
19-05 HaRT
19-05 Madama Butterfly
24-05 Delft Fringe 2012
24-05 Als je mij maar nooit vergeet
25-05 Fries StraatFestival 2012
25-05 Operadagen Rotterdam 2012
Nieuws
meer nieuws...
Advertenties