| Artikel |
Regie: Thomas Ostermeier.
TONEEL
Copyright Jan Versweyveld Toneelschrijver Henrik Ibsen (1828-1906) schreef het realistische ‘Spoken’ (1881) in een tijd waarin kritiek op de geldende normen en waarden niet werden gewaardeerd. Met name ‘Spoken’ werd geweerd uit de Noorse theaters, omdat het huwelijk en de positie van de vrouw ter discussie werden gesteld. Maar na 1945 staat Ibsen op de achtste positie op de lijst van meest gespeelde schrijvers. Ook de Duitse regisseur Thomas Ostermeier waagt zich voor Toneelgroep Amsterdam weer aan een Ibsen.
‘Spoken’ gaat over het nemen van verantwoordelijkheid, over de hypocrisie die daar achter schuil kan gaan en de angst voor sociale uitsluiting die het met zich meebrengt. Hélène probeert haar zoon te beschermen tegen de nagedachtenis van zijn vader, maar ontkomt niet aan het uitkomen van de waarheid. Oscar kan zich niet staande houden in het harde kunstenaarsbestaan en komt geestelijk en lichamelijk uitgeput terug naar zijn ouderlijk huis, waar hij geconfronteerd wordt met de leugens van zijn moeder. Regina wordt daar slachtoffer van, mede door haar egoïstische vader Engstrand. Dominee Manders onthoudt zich van alle verantwoordelijkheid door zich te verschuilen achter geldende normen en waarden, opgelegd vanuit de kerk. Er is geen ontkomen aan de vernietigende werking van spoken uit het verleden.
Beeld
Copyright Jan Versweyveld De scenografie van Jan Pappelbaum, de vaste vormgever van Ostermeier, is sober. In een open en donker decor voelen de eet- en woonkamer op de voorgrond van het toneel klein en benauwend aan. Ze worden gescheiden door een uit twee delen bestaande rijdende wand, een soort schuifpui, waarop onder andere beelden van golven geprojecteerd worden. Het draaitoneel waar het ‘huis’ van de Alvings staat, toont verschillende perspectieven op de personages. Het draaien van dit toneel geeft kleine rustmomenten in de zwaarte van alle dialogen en geeft het geheel een filmisch effect. Het licht is koud en kil en staat in contrast met de donkere omgeving. Het voelt als een kleine werkelijkheid met in de donkerte de echte werkelijkheid, waar schrijnende verhalen zich een weg naar het licht proberen te banen. Op de achtergrond valt de regen als een onheilspellende voorbode van wat gaat komen.
Zware kost
Ostermeiers ‘Spoken’ valt nogal zwaar op de maag. Er zitten maar weinig momenten in die wat lucht brengen. Zelfs achter de grappige momenten van Hans Kestings dominee Manders voel je de spanning en het komende onheil. Vooral Marieke Heebink als de lijdende Hélène Alving en Eelco Smits als haar aftakelende zoon werken hard om hun personages dramatisch neer te zetten en werken zich zo handig bij de toeschouwer naar binnen. Ze nemen je mee, pakken je stevig vast en laten je pas weer los wanneer een black-out het einde van de voorstelling aankondigt.
Ondanks de zware en sombere ontknoping is ‘Spoken’ een mooie en toegankelijke voorstelling geworden. Alleen al het decor is in al zijn simpelheid een lust om naar te kijken. Op een regenachtige avond, zoals op de premièredag, is het noodlot van de personages nog heftiger voelbaar.
|
|
Redacteuren gezocht
Ga je graag vaak naar het theater en beschik je over een vlotte pen? Word dan redacteur bij Theaterjournaal! Op vrijwillige basis schrijf je per maand twee of meer artikelen (recensies, festivalverslagen en interviews) die op de website www.theaterjournaal.nl worden gepubliceerd. Kennis van theater en enige schrijfervaring wordt op prijs gesteld. Geïnteresseerd? Mail een motivatiebrief met CV en een artikel dat je zelf hebt geschreven naar: vacature@theaterjournaal.nl
|
|