Ach ja, dat eeuwige moderne leven. De glimmende hotelbar, het zielloze kantoor waar men met de ruggen naar elkaar toe zit. En thuis de driezitsbank, gericht op de televisie met video. Het zijn de props die we vaker zien als er zielloosheid verbeeld moet worden en aan de hand daarvan een blik werpen op het binnenste van de mens; zijn gemis en zijn verlangens.
'Pleinvrees' is een gefragmenteerde voorstelling. Zes decors staan naast elkaar op het toneel. Op een ervan vindt de actie plaats, veelal tussen twee personages. De overige decors zijn dan onbelicht en de acteurs daar houden zich stil of verkleden zich voor de volgende scène. Op die manier worden er meer dan vijftig korte scènes gebracht, bijna uitsluitend dialogen: tussen woningzoekende en makelaar, barman en klant, broer en zus. Zonder dat ze het weten zijn ze via via allemaal met elkaar verbonden. En geen van de betrekkingen is ontspannen of ongecompliceerd.
Geforceerde interactie
De reden daarvoor is dat in elk personage meer dan één ziel huist, veelal conflicterend van aard. Onder de uiterlijke verschijningsvormen van onder meer bartender, bejaardenverzorgster of suffe zus gaan vulkanen schuil van verlangens en frustraties. Geen wonder dat de interactie nogal geforceerd is. Het uit zich in pijnlijke stiltes, houterige bewegingen en veel aarzeling.
Stefan de Walle kan daar het best mee uit de voeten. Hij beheerst de slapstick op de vierkante millimeter en is een meester in het incasseren. Hij speelt Marinus, de zeer correcte barman in een duur hotel, die thuis volledig in beslag wordt genomen door zijn bejaarde en ontzettend lastige vader. Marinus heeft zichzelf volledig weggecijferd, maar ergens diep van binnen sluimert nog het verlangen naar (homoseksuele) liefde. Veel grover is de tegenstelling in Charlotte. Ze heeft in het dagelijks leven altijd de bijbel als leidraad onder handbereik, en plotseling staat ze daar gekleed in een SM-outfit de zweep hanteren. Als toeschouwer neem je het aan omdat je het ziet, maar het wordt op geen enkele manier invoelbaar. Door de gefragmenteerde vorm van het stuk krijgt Rian Gerritsen ook niet echt de kans om haar personage in haar volledigheid voor het voetlicht te krijgen.
Loser annex lefgozer
Jeroen Spitzenberger krijgt die kans wel (en grijpt hem met beide handen aan). Hij heeft de dankbare rol van de loser annex lefgozer Dan, die de meeste tijd laveloos is. Tegenover alle geremdheid van de andere personages is zijn schaamteloze losheid een genot om naar te kijken. Hij heeft weliswaar ook zijn frustraties; iets met zijn ouders, in het bijzonder zijn vader, maar het wordt verder niet uitgewerkt en dat is eigenlijk wel zo prettig.
'Pleinvrees' zoekt zo nu en dan de humor; het maakt dat er op zijn tijd gegrinnikt kan worden, ook al is het om flauwiteiten. Maar de ondertoon van het stuk is serieus én ambitieus. Het gaat over mensen op zoek naar contact, aldus het programmaboekje. Wat teleurstelt is dat de benadering weinig nieuws brengt. De mens teruggebracht tot loonslaaf maar met onvervulde verlangens naar warmte, is hoe waarachtig ook, toch een al zeer vaak gebruikt schema. 'Pleinvrees' voegt daar weinig aan toe.
