Op Hoop van Zegen de Musical [De Graaf & Cornelissen Producties]

Aan de boulevard van Scheveningen staat een standbeeld van een vissersvrouw die met wapperende rokken over zee uitkijkt, wachtend op de terugkeer van haar man en zonen. ‘Monument voor de Vissersvrouw’ heet dit beeld officieel, maar iedereen noemt het Kniertje, naar de vissersweduwe uit het toneelstuk ‘Op Hoop van Zegen’ dat Herman Heijermans in 1900 schreef. Het stuk is nu bewerkt tot musical met Ellen Pieters in de rol van Kniertje. Samen met Ben Cramer is zij een lichtbaken in deze wat oubollige, bij vlagen ontroerende maar altijd oer-Hollandse palingsoap.

Het verhaal draait grotendeels om bovengenoemde Kniertje, die haar man en twee zonen op zee verloor. Samen met haar zonen Geert en Barend en haar nicht Jo leidt ze een bestaan waarin hard werken en God centraal staan. Daarnaast is er nog Clemens Bos, een reder die zijn fortuin langzaam ziet verdampen door de slechte visvangst en dure reparaties die zijn schepen moeten ondergaan. Om de zaak van de ondergang te redden, bedenkt zijn boekhouder Kaps het onzalige plan om het zeeonwaardige schip ‘De Hoop’ uit te laten varen, in de hoop dat dit vergaat en Bos het verzekeringsgeld kan opstrijken. De twee overgebleven zonen van Kniertje varen met het schip uit en het onvermijdelijke gebeurt; in een hevige storm vergaat ‘De Hoop’.

Achter de horizon
‘Op Hoop van Zegen’ leent zich natuurlijk bij uitstek voor een musical vol dramatische liedjes over verlies, God en de zee. Wat vooral opvalt: het zijn er zo vreselijk véél. Zeker naar het einde toe vloeit het ene musicalnummer over verlies en verdriet na het andere in elkaar over en de toeschouwer raakt op een gegeven moment de kluts een beetje kwijt. Het is jammer dat bij het schrijven van de musical niet een duidelijke keuze is gemaakt; een doorgecomponeerd stuk of verschillende losse nummers. Nu hangen teveel nummers als los zand aan elkaar met af en toe een flink stuk gesproken tekst tussendoor. Toch springt er een aantal nummers uit; het openingsnummer ‘Op Hoop van Zegen’ is prachtig en ‘Achter de horizon’, onlangs door Ben Cramer als single uitgebracht, is het hoogtepunt van de avond.

Slechterik met geweten
Ben Cramer heeft door de jaren heen laten zien dat hij zijn mannetje staat op de planken en bewijst ook in ‘Op Hoop van Zegen’ een uitstekende musicalacteur te zijn. Als reder Bos zet hij niet simpelweg de slechterik uit het stuk neer, maar hij geeft het karakter ook een geweten en zijn smeekbede aan God om ‘De Hoop’ te sparen is zeer overtuigend. Ellen Pieters spat het toneel af als Kniertje. Als zij opkomt met haar rokken, schort en witte muts voel je de zeewind bijna door je haren wapperen. Bij de overige rollen springt vooral Job Bovelander als zoon Barend eruit.

Hollandse lucht
Het decor is eenvoudig gehouden maar is wel doeltreffend. Op de achtergrond zijn twee masten te zien en een Hollandse lucht die regelmatig van kleur verandert. Met slimme licht- en geluidseffecten wordt het vergaan van De Hoop uitgebeeld. Sommige keuzes van de regisseur Paul van Ewijk komen niet helemaal goed uit de verf. Zo wordt in het eerste deel het schip ‘De Hoop’ symbolisch uitgebeeld door Sanne Bosman. Dit voegt niets toe aan het verhaal en zorgt voornamelijk voor grote vertwijfeling (“Wie is die vrouw?”) bij de toeschouwer. Nog een voorbeeld: op de verjaardag van Kniertje wordt door het ensemble een onduidelijk stoelendansje opgevoerd.

Nèt niet
Op zich zit ‘Op Hoop van Zegen’ goed in elkaar, maar naar het einde toe wordt het stuk langdradig. Als het mes in een aantal liedjes zou worden gezet, is het waarschijnlijk beter te behappen. Kortom, een dappere poging om het legendarische toneelstuk om te zetten naar musical, maar het is het nèt niet helemaal.