| Artikel |
Nederlands Theater Festival en Amsterdam Fringe Festival 2010
Het nieuwe theaterseizoen trapt traditiegetrouw af met het Nederlands Theater Festival (TF) en sinds een aantal jaren met het flankerende Amsterdam Fringe Festival. Beide festivals vinden plaats van 2 tot en met 12 september. Rond het Leidseplein in Amsterdam is er overal theater. Tijdens het Theater Festival krijgt het publiek de kans om de als beste geselecteerde voorstellingen uit het voorgaande seizoen nog een keer te aanschouwen. Op verschillende locaties worden voorstellingen hernomen, zijn er masterclasses, publieke debatten en lezingen. Het festival wordt op zondag 12 september afgesloten met het VSCD gala. Tijdens deze feestelijke bijeenkomst worden de belangrijkste toneelprijzen in verschillende categorieën uitgereikt.
 Copyright Tom Bakker
Parallel aan het Theater Festival loopt sinds een aantal jaar het Amsterdam Fringe Festival. Dit festival ontstond vijf jaar geleden als antwoord op de officiële theaterselectie. Het Amsterdam Fringe Festival heeft oog voor de kleinere voorstellingen en biedt jonge (internationale) theatermakers de kans zich aan een groot publiek te presenteren. De voorstellingen worden op verschillende locaties in de stad gespeeld, variërend van een reguliere theaterzaal tot een huiskamerbijeenkomst.
Theaterjournaal doet van beide festivals verslag.
Vrijdag 10 september 2010, Nederlands Theater Festival
Irakese geesten [Mokhallad Rasem/Monty]
We worden dagelijks overladen met beelden van oorlog. Het journaal opent vaak met oorlogsbeelden, het onderwerp beheerst de actualiteitenprogramma’s en op internet zijn oorlogen soms live te volgen. Denderende tanks, laagvliegende Apaches, salvo’s van mitrailleurs en angst in de ogen van de burgers en ontelbare onnodige doden, zo stellen we ons de oorlog in Irak voor. Zo gruwelijk is de oorlog ook. Reden te meer, zou je denken, dat regisseur Mokhallad Rasem, die de oorlog van dichtbij meemaakte, dit destructieve beeld van oorlog zal bevestigen. Niets blijkt minder waar. In ‘Irakese geesten’ brengen drie Irakese acteurs en twee Vlaams-Duitse actrices een persoonlijk relaas van de impact van het einde van die oorlog op hun persoonlijke leven. Surrealisme en werkelijkheid blijken elkaar niet veel te ontlopen. Nadat de auditiescènes worden overgedaan waarin de acteurs elkaar hebben leren kennen, wordt de oorlog in afzonderlijke scènes in beeld gebracht. De scènes vinden plaats op andere delen van het toneel en worden van verhelderend commentaar voorzien.
 Copyright Dhyaa Khaled
De beeldtaal die Rasem hanteert is schitterend en maakt de vernietigende werking die van oorlog uitgaat pijnlijk en invoelbaar. Het decor is eenvoudig, door het tapijt te verplaatsen ontstaan er nieuwe ruimtes en speelsituaties. De acteurs spelen allen met een ongelooflijk enthousiasme en dat is heel prettig om naar te kijken. Oorlog wordt met cynisme te lijf gegaan waardoor hele bizarre en pijnlijk-komische situaties ontstaan. Tegen het einde wordt het hilarisch als de Amerikaanse Oscaruitreikingen worden gepersifleerd. De Iraakse acteurs krijgen allen een prijs uitgereikt en wel in de volgende categorieën: ‘Beste Slachtoffer’, ‘Beste angst’ en ‘Beste Schok’. Dit is een stevige knipoog naar de filmindustrie en media die de vernietigende uitwerking van oorlog hanteren voor betere verkoopcijfers en financieel gewin.
Vrijdag 10 september 2010, Amsterdam Fringe Festival
Christiane [F*K Theater]
Het keurige meisje Christiane groeit op in het troosteloze Berlijn in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Christiane leidt een “kloteleven” en heeft een uitzichtloos bestaan. Haar vrienden voelen zich heerlijk; zij gaan naar discotheken en hangen tegen de muur. Christiane wil dit ook ervaren. Ze wil “voor een dag held te zijn” en besluit te experimenteren met drugs. Een onschuldig jointje smaakt naar meer en binnen de kortste keren zet ze een spuit in haar arm. De val is ingezet en niet meer te stoppen.
F*K Theater maakt met ‘Christiane’ een Nederlandstalige musical over Christiane F., het meisje dat op vijftienjarige leeftijd Duitslands meest bekende verslaafde werd door haar autobiografische optekeningen in ‘Wir Kinder von Bahnhof Zoo’. Christiane en de overige zeven spelers zien er flets en afgepeigerd uit. De make-up is uitgelopen en de strakke, rode touwtjes om de bovenarm maken duidelijk dat we te maken met verslaafden. Ze gaan gekleed in rafelige T-shirts en skinnyjeans, ze komen zo uit de jaren zeventig gelopen.
De uitwerking is echter minder. Het niveau van de zang is bedroevend. Op sommige momenten gaat de drummer zo enthousiast te werk, dat de zang slecht hoorbaar is. In simpele, monotone liedjes wordt Christiane’s ondergang bezongen. Een enkeling krijgt de kans zich met een solo te onderscheiden, maar alleen Christiane maakt gebruik van die mogelijkheid. De acteur die Detlef speelt, valt nog op door zijn harde, ongecontroleerde geschreeuw. Verder lijken de andere spelers zich meer achter elkaar te verstoppen. De voorstelling is knullig gemonteerd en hangt als los zand aan elkaar. Kortom, snel vergeten! Laat de hoofdrolspeelster het publiek nog enigszins tevreden de zaal verlaten? Nee, Christiane valt in een diepe roes terwijl David Bowie de toeschouwers vanaf de achtergrond toe schalt. Ze ziet er gelukzalig uit, maar dat zal morgen allemaal anders zijn. Dan is ze geen held meer, maar slechts een hoopje ellende.
De voorstelling is nog te zien op zaterdag 11 september (20.30u).
Dinsdag 7 september 2010, Amsterdam Fringe Festival
Bloed op de dansvloer [Sarah Jonker i.s.m. Likeminds]
Grote verwachtingsvolle ogen rollen en er klinkt een schor: “En, hoe is het verder?” Achmed, de immer vrolijke baas van een postsorteerbedrijf annex copyrette is aan het woord. Nisa, een stevige Surinaams-Hindoestaanse dame zucht diep en begint nog eens een verhandeling over haar overleden man. Sarah Jonker speelt zichzelf en bovenstaande typetjes in de voorstelling ‘Bloed op de dansvloer’. Jonker vertelt over haar zoektocht naar werk en hoe ze uiteindelijk terecht is gekomen bij het bedrijf en in aanraking komt met deze personages. Wat volgt is een aaneenschakeling van geestige, intieme en idiote anekdotes. Jonker vertelt over de kopjes koffie die nèt teveel suiker bevatten, het tempo waarop de post wordt gesorteerd en de verhalen die nieuwe collega’s elkaar vertellen. Dit doet Jonker op zo’n manier dat je haast niet kunt stoppen met lachen, totdat de tranen je over de wangen biggelen. Jonker heeft een fijn gevoel voor timing en weet wanneer ze moet opbouwen of een grap moet incasseren. Ontzettend knap om zulke uiteenlopende personages te spelen. De persoonlijke verhalen van Jonker zijn hilarisch en verfrissend tegen een serieuze achtergrond van rouwverwerking. Diep van binnen schuilt het verdriet van een verloren vriendin die eigenlijk naast haar op het podium had moeten staan. Jonker vertelt hier openhartig over en dat maakt de voorstelling, naast bijzonder grappig, ook ontroerend en kwetsbaar.
De voorstelling is niet meer te zien tijdens Fringe Festival, maar nog wel op 17 en 18 september in theater Bellevue in Amsterdam.
Dinsdag 7 september 2010, Nederlands Theater Festival
Over Dieren [Het Nationale Toneel]
De vrouwen zijn gestoken in kekke zuurstofroze jurkjes en dragen even roze pruiken die pijn doen aan de ogen. Hun make-up is uitgelopen, er druipt hen speeksel langs de kin. De drie mannen gaan gekleed in een smetteloos lichtblauw pak. De haren worden door een dikke klodder gel stevig in gareel gehouden. Ze zien er onheilspellend uit met een onaflatende, stralende Prodent-glimlach op hun zonnebankbruine gezicht. De mannen lijken onberispelijke en keurige modelburgers. Niets blijkt minder waar.
 Copyright Deen van Meer
Na ‘Underground’ (lees hieronder de recensie) staat er met ‘Over Dieren’ nog een toneelvoorstelling van de Oostenrijkse toneelschrijfster en Nobelprijswinnaar Elfriede Jelinek geselecteerd op het Theater Festival. Ook deze voorstelling blinkt uit door de maatschappelijke engagement die verpakt is in een vlijmscherpe tekst. Jelinek baseerde haar tekst op tapes met afgeluisterde telefoongesprekken die de Oostenrijkse politie maakte in de jacht op vrouwenhandelaren. In deze gesprekken werden zakelijke transacties beklonken, nadat overeenstemming werd bereikt over de afmetingen van de vrouw en de wensen van de klant. ‘Over Dieren’ is niet verhalend, maar bestaat uit fragmentarische stukken tekst waarbij taal centraal staat. Teksten worden geregeld herhaald, wat de relevantie en gruwelijkheid alleen maar vergroot.
Regisseur Susanne Kennedy schetst een realistisch, maar onthutsend donker beeld van prostitutie en vrouwenhandel. De enscenering is rauw en op sommige momenten overdonderend beklemmend. Dertig oude televisietoestellen portretteren de wensen van de mannen die prostituees bezoeken, de meesten zijn oud en besnord. Te midden van de toestellen zien we pijpende vrouwen en neukende mannen. De gezichten van de prostituees staan dof, de wensen van de man huiveringwekkend. De schokkende ellende wordt extra intens omdat er zo goed wordt gespeeld. Antoinette Jelgersma ondergaat de gewelddadigheden haast uitdrukkingsloos en speelt bijzonder overtuigend, en ook de rest van de cast verdient een groot compliment.
De voorstelling is nog te zien op woensdag 8 september (20.30u).
Maandag 6 september 2010, Nederlands Theater Festival
Branden [Ro Theater]
De tweeling Simon en Jeanne is niet rouwig om de dood van hun moeder Nawal. Slechts met afkeer en wrok kijken ze terug op het leven van de vrouw die niet tegen hen sprak. In haar nalatenschap vraagt Nawal de tweeling op zoek te gaan naar hun vader en broer. Ze zijn sprakeloos. Maar als ze ouder worden geeft de tweeling invulling aan Nawals laatste queeste. Wat volgt is een confrontatie met hun eigen wortels, hun geschiedenis en hun land in oorlog.
 Copyright Leo van Velzen
De voorstelling is nog te zien op dinsdag 7 september (21.00u).
Zondag 5 september 2010, Nederlands Theater Festival
Underground [NTGent]
De mannen en vrouwen van de bank komen op in strak gestoken pakjes in beige en grijstinten. Een grote glimlach krult hen om de mond, de verontrustend witte tanden blinken prachtig in het licht. Ze heffen de stem en richten het woord tot de machteloze consument. Hen wordt gevraagd hoe dom ze toch konden zijn om hun geld aan hen af te staan. Deze scène is exemplarisch voor de voorstelling. Er is sprake van twee verschillende werelden die manoeuvreren in verschillende dimensies en elkaar niet begrijpen. Aan de ene kant is er de wereld van de banken, het grote kapitaal, de abstractie van de beurs en het in elkaar grijpende stelsel. Aan de andere kant de burger; klein en nietig in al haar eenvoud die graag een graantje meepikt van het grote geld maar onwetend is over het grote systeem. De spelers maken dit verschil duidelijk in prachtig spel. Jos Verbist verpersoonlijkt de vernedering die de consument ondergaat als kwetsbare vader die alles wordt ontnomen. Katja Herbers houdt als engel der gerechtigheid een prachtig betoog dat laat inzien wie er schuld treft. Het decor bestaat uit een reusachtige kluis die fungeert als huis, waar de banklieden zich terugtrekken. Naast de kluis staat een grote ronde waterput waar de spelers in afdalen. Het water klotst over de randen, waardoor de speelvloer gevaarlijk glad wordt. Sommige spelers glijden bijna uit en doen hun best hun evenwicht te bewaren. De speelvloer is op deze manier net zo verraderlijk als de vloer van de beurs; ook daar kan een verkeerde inschatting fataal zijn.
 Copyright Phile Deprez
Zondag 5 september 2010, Nederlands Theater Festival
Krijg nou Titus! [Theatergroep Siberia]
 Copyright Greet Mulder
Theatergroep Siberia gaat in een zeer moderne versie aan de slag met de bloedige en wrede Shakespeare tragedie ‘Titus Andronicus’. Het stuk speelt zich af in een duistere, lugubere setting. De belichting is donker, de muziek onheilspellend en het decor bestaat uit laaghangende ijzeren kettingen en houten planken aan dikbekabelde touwen, net een sm-kelder. De energieke spelers spreken aan het begin van de voorstelling af Shakespeare te ontdoen van de oubollige rijm. Om deze afspraak kracht bij te zetten wordt het scenario en de tekst ritueel verbrand. Wat overblijft, is de thematiek – wraak, vergelding, eer en opoffering – en daar gaan de spelers enthousiast mee aan de slag. Het gecompliceerde verhaal met de vele personagewisselingen wordt kundig verteld. Geregeld spelen de personages zichzelf (“Wie moet ik nu spelen?”), waardoor ingewikkelde verhaallijnen even worden verduidelijkt. Het is prettig om naar het spelplezier van de spelers te kijken. Fahd Lahrzouai imponeert als de strenge keizer, en is hilarisch als het kwispelende en geile duo Dolce en Gabanna (wederhelft is José Klaase). Titus, gespeeld door Koen Wouterse, komt wat traag op gang, maar zijn pijn en verdriet wordt immens voelbaar aan het einde van het stuk. Ilse Ott tenslotte speelt de verleidelijke en manipulatieve koningin Tamora. In haar zwarte hotpants balanceert ze op hoge naaldhakken tussen het mannelijke geweld en al het rondvliegende testosteron. Het einde is bloedig vernietigend en bevat een twist die de maag doet omkeren. Theatergroep Siberia maakt met ‘Titus Andronicus’ een prachtige toneelstuk, dat laat inzien dat wraak en vergelding vaak slechts leidt tot destructie en menselijk verlies. De voorstelling is genomineerd voor de VSCD Gouden Krekel, de prijs voor de meest indrukwekkende jongeren theaterproductie van het afgelopen seizoen.
De voorstelling is nog te zien op maandag 6 september (19.30u).
Vrijdag 3 september 2010, Amsterdam Fringe Festival
Eindelijk! Kirgizië [Miami Vice]
Vol ongeloof kijkt zij hem aan en dan schreeuwt ze vol ongeloof uit: ”Hoe kun je voor hem gaan werken, voor die verrotte president Bakiev? Al het geld van de mensen verdwijnt in zijn zakken!” De jonge vrouw is moedeloos, maar strijdbaar en wil haar leven niet geven voor het corrupte bewind. Dit is een van de losse scènes die onderdeel uitmaakt van de onderhoudende voorstelling die Vera Ketelaars en Anne Gehring maakten over hun reis naar Kirgizië. Ketelaars en Gehring, samen het collectief Miami Vice, trokken een jaar geleden naar het Centraal-Azatische land en dompelden zich onder in de cultuur. Ze trokken door het landschap, spraken met de bewoners en trachten het land te ontdoen van haar grauwe sluier om zo een sprankeling van de volksaard te mogen ervaren. Hun ervaringen worden gebundeld in een voorstelling die een boeiende inkijk biedt in de Kirgizische samenleving en cultuur. Met prachtig spel nemen Ketelaars en Gehring ons mee over de besneeuwde bergtoppen en vertellen ze anekdotes over de lamlendigheid in het land, maar ook de passie om de politiek te hervormen. De liefde voor het land wordt verbeeld in gepassioneerd spel. En niet onbelangrijk: een humoristische kwinkslag wordt zeker niet geschuwd. De voorstelling ‘Eindelijk! Kirgizië’ van Miami Vice wordt gespeeld in de prachtige voormalige uitgeverij Castrum Peregrini, tevens onderduikadres in de Tweede Wereldoorlog, aan de Herengracht in hartje Amsterdam.
De voorstelling is nog te zien op zaterdag 4 september (22.00u) en zondag 5 september (16.00u).
|
|
Redacteuren gezocht
Ga je graag vaak naar het theater en beschik je over een vlotte pen? Word dan redacteur bij Theaterjournaal! Op vrijwillige basis schrijf je per maand twee of meer artikelen (recensies, festivalverslagen en interviews) die op de website www.theaterjournaal.nl worden gepubliceerd. Kennis van theater en enige schrijfervaring wordt op prijs gesteld. Geïnteresseerd? Mail een motivatiebrief met CV en een artikel dat je zelf hebt geschreven naar: vacature@theaterjournaal.nl
|
|
