Theaterjournaal hoofdpagina
Artikel

Na de zondeval [Toneelgroep Amsterdam]

Regie: Eric de Vroedt. TONEEL

Stel, je bent een succesvolle intelligente man en je kunt elke vrouw krijgen. Ook het sekssymbool van wie alle mannen dromen. Het overkomt Quentin, hoofdpersoon in Arthur Millers ‘Na de zondeval’ (1964). Miller beschrijft in dit autobiografische stuk zijn mislukte huwelijk met Marilyn Monroe.

Na de zondeval
Copyright Jan Versweyveld
“Oké! Ik heb jou vermoord! En nu?!” Quentin schreeuwt het uit na de dood van zijn tweede vrouw Maggie. Tegen de klippen op heeft hij gevochten tegen de suïcidale neigingen van de mooie Maggie. Uiteindelijk heeft hij het opgegeven. Nu ze dood is, voelt hij zich verantwoordelijk. Hij betwijfelt of hij eigenlijk wel in staat is tot liefde. Of hij de nieuwe liefde die zich aandient wel iets te bieden heeft. Toneelgroep Amsterdam speelt ‘Na de zondeval’. Regie is in handen van Eric de Vroedt, die hiermee zijn eerste voorstelling voor de grote zaal aflevert.

Intellectueel met dom blondje
‘Na de zondeval’ is meer dan zomaar een toneelstuk. Het is de autobiografie van de Amerikaanse toneelschrijver Arthur Miller (1915-2005). In 1949 maakte Miller wereldwijd naam als toneelschrijver met ‘Dood van een handelsreiziger’. Vanaf dat moment werd hij gezien als succesvolle linkse intellectueel. Des te opmerkelijker was in 1956 zijn huwelijk met Marilyn Monroe, het prototype van het domme blondje. Het huwelijk hield geen stand, en Monroe overleed in 1962 aan een overdosis medicijnen. Miller hertrouwde met de fotografe Inge Morath. De dood van Marilyn schreef hij van zich af in ‘Na de zondeval’.

De tekst van ‘Na de zondeval’ zit tussen een therapeutische sessie en een schuldbekentenis in. Miller noemt zijn alter ego in het stuk Quentin. Die man heeft in het aards paradijs gegeten van de verboden vrucht. Die vrucht is zijn tweede vrouw Maggie, het personage dat verwijst naar Marilyn Monroe.

Slecht huwelijk
Als er ooit een heldere uiteenzetting is gemaakt van wat de suïcidale Monroe nou eigenlijk dwars zat, dan is het dit stuk. Miller zet Maggie neer als een personage vol zelfhaat, hysterie, faalangst, drankzucht en gevoelens van minderwaardigheid. Een bovengemiddeld intelligente partner doet zo’n instabiel type meer kwaad dan goed. Miller maakt van het koppel een combinatie van een dronken junk en een nuchtere intellectueel.

Na de zondeval
Copyright Jan Versweyveld
Toch is ‘Na de zondeval’ niet in de eerste plaats bedoeld als het verhaal over het mislukken van een beroemd huwelijk. Veeleer schrijft Miller hiermee een Freudiaanse autobiografie: waar kom ik vandaan, waar kom ik vervolgens in terecht en hoe ga ik daarmee om. Miller omringt Quentin met de mensen die er in zijn leven echt toe doen: van zijn ouders tot zijn nieuwe geliefde. In het personage Quentin legt schrijver Miller zijn ziel bloot tegenover de volgende vrouw in zijn echte leven. Van de liefde heeft Quentin tot nu toe een potje gemaakt, en het is maar zeer de vraag of hij in de toekomst wel in staat zal zijn op een zinvolle manier lief te hebben.

Chemie
Met deze voorstelling slaagt regisseur Eric de Vroedt voor zijn meesterproef als regisseur voor de grote zaal. De Vroedt lokt zijn hoofdrolspelers flink uit de tent. Fedja van Huêt acteert als Quentin op zijn sterkst. Hij gooit zijn hele lijf in de strijd, acteert met gezicht, stem, met handen en voeten, gooit en smijt met zichzelf. Van Huêt staat tegenover Karina Smulders als Maggie, die lachend, huilend, zingend en schreeuwend niet voor hem onder doet. De chemie tussen de twee acteurs (ook in het echte leven een koppel) knalt van het podium. De twee andere echtgenotes, gespeeld door Marieke Heebink en Tamar van den Dop, staan opzettelijk ver van het personage van Maggie. Heebink speelt de eerste vrouw als een gemankeerde, gereserveerde, bozige vrouw. De derde echtgenote, gespeeld door Tamar van den Dop, is lief, warm, meelevend en begrijpend.

Na de zondeval
Copyright Jan Versweyveld
Een belangrijke bijdrage aan de sfeer van deze voorstelling leveren ook de fenomenale scenografie en belichting (Maze de Boer en Bernie van Velzen). Aan het decor is ongeveer alles kubusvorming: de vierkante ‘kamer’ waarin het stuk zich afspeelt. Maar ook de witte muren zijn uit kubussen opgebouwd. Met behulp van draaiende videoprojecties leiden alle kubussen tot een gekmakende beklemming. De relatie tussen Quentin en Maggie speelt zich af op een kolossale snijtafel met de operatielampen erboven: alsof het slechte huwelijk onder scherp licht wordt gefileerd.

Optelsom
De optelsom van spel en scenografie leidt ertoe dat het publiek wordt meegezogen in de emotioneel en visueel sterke schuldbekentenis van een man die tegelijkertijd dader en slachtoffer is. ‘Na de zondeval’ is een prachtige voorstelling, die maar tot eind maart wordt gespeeld. Gauw gaan kijken dus, voordat Toneelgroep Amsterdam er alweer mee ophoudt.









Artikel informatie
Redacteur: Mieke Zijlmans
Gezien: 04-03-2012 in Stadsschouwburg Amsterdam in Amsterdam
Speelperiode: tot en met 31-03-2012
Cast:
  • Kitty Courbois
  • Tamar van den Dop
  • Fred Goessens
  • Marieke Heebink
  • Fedja van Huêt
  • Marwan Chico Kenzari
  • Karina Smulders
  • Leon Voorberg
meer...
Tekst:
  • Arthur Miller
meer...
Vertaling/bewerking:
  • Eric de Vroedt
meer...
Meer artikelen van deze toneelgroep: meer...

Artikelen Theaterjournaal RSS
meer artikelen...
Advertentie
redacteuren
gezocht
In première
23-05 Vastgoed BV
24-05 Fries StraatFestival 2013
25-05 Aladdin
25-05 Operadagen Rotterdam 2013
28-05 Stormvogels
28-05 Moby Dick - Het Concert
30-05 Theaterfestival Roestige Planken 2013
meer premières...
Nieuws
meer nieuws...
Advertenties
Theaterjournaal.nl plaatst cookies van Facebook/Twitter/Google/LinkedIn (lees meer). Hiervoor hebben wij uw toestemming nodig: toestaan / weigeren.