| Artikel |
Vijf mensen op toneel. Twee oudere mannen, een jonge man, een jonge vrouw en een oudere vrouw. Niet dat dat er wezenlijk iets toe doet, maar zodra ‘Marionett’ begint probeer je verbanden te leggen. Wat zie je? Wat betekent het? Is het eigenlijk al begonnen? In die vertwijfeling vallen leeftijden van de acteurs op, de enorme zooi op het toneel, de verder kale theaterzaal zonder gordijnen of coulissen, het kraken van de vloer, de hoempapa-muziekjes, de bedrijvigheid, het verplaatsen van die enorme zooi op toneel maar ook de enorme stiltes. Nog steeds die vertwijfeling. Zijn ze eigenlijk al begonnen? Ze zullen toch wel weten dat wij klaar zitten? Ze hebben immers toch zelf het zaallicht uitgedaan.
Copyright Bert Nienhuis Volgens Discordia zijn toneelspelers marionetten. Het publiek kan aan de touwtjes trekken, enkel door in de theaterzaal aanwezig te zijn. Als iedereen zit, wordt verwacht dat de acteurs iets laten zien; zich bewegen, iets ondernemen, een verhaal vertellen. De reden daarvoor heeft, volgens Discordia, niets te maken met een invulling geven aan een behoefte of leegte, maar enkel met de touwtjes van het publiek die toevallig los of strak hangen. En met wie de poppen bestuurt natuurlijk, want het moge duidelijk zijn dat iedereen, publiek of niet, de touwtjes in handen heeft. Voor ‘Marionett’ wordt poppenspel als metafoor voor de vrije wil gebruikt: ‘in hoeverre bespeel je jezelf of word je bespeeld?’
Behoefte aan vooruitgang
Het zoeken naar dat antwoord uit zich in achteloze pogingen iets te veranderen aan de gegeven situatie; namelijk die van vijf marionetten in een ruimte en een publiek dat vermaakt wil worden. Het overgrote deel van de voorstelling zit je naar individuen te kijken die door middel van schijnbaar willekeurige spullen te verplaatsen een structuur of verhaal proberen aan te brengen. Er wordt ook gepraat, soms te zacht om het te verstaan. Over koetjes en kalfjes, een mop, een theorie of een verhaal waar niemand zich het einde meer van herinnert. Mensen worden boos, proberen dingen uit te beelden en er wordt uit verveling maar weer een lamp verplaatst. Discordia wist in vorige voorstellingen vaak na veel gestuntel en ‘niet weten’ de vooruitgang te vinden. Het publiek heeft behoefte aan die vooruitgang, maar deze wordt geen enkel moment ingewilligd. Dit gebrek voelt in eerste instantie zwaar aan en geeft de toeschouwer een unheimisch gevoel. Je blijft samen met de spelers alsmaar rondjes draaien in het grote Zoeken. Maar al vrij snel wordt duidelijk dat dit het gevoel is waar Discordia op uit is.
Lichte zwaarte
Copyright Bert Nienhuis Naarmate de voorstelling vordert ervaar je een lichtheid in deze oneindige zoektunnel. Doordat de toneelspelers telkens wisselen van intensiteit en invalshoek van waaruit ze het ‘zoeken’ benaderen, kunnen ze zich permitteren uit hun rol te stappen. Ze weten precies het snijvlak van spelen te raken en wanneer ze weer terug moeten keren naar hun rol. Ze spelen met de uitzichtloosheid, de zwaarte, van de situatie. Discordia lijkt te willen zeggen dat de lichtheid van de zwaarte, de uitzichtloosheid, heel plezierig kan zijn. Frivool zelfs. Het echte lijden, het gegeven van waaruit de voorstelling begon, is namelijk geaccepteerd, of in ieder geval bekend. Dat maakt dat de spelers, de marionetten, verder alle vrijheid hebben. Er wordt gedanst, geliefkoosd, gewacht, pannenkoeken gegeten, port gedronken. Het is knus, daar in de tunnel waar niemand uit kan.
Acteurs?
Dit alles kan het publiek enkel ondergaan als ze alle overtuigingen en verwachtingen los laat. Zowel over theater als over de wereld zelf. Discordia maakt een eigen wereld met eigen regels. De acteurs zijn namelijk doorgewinterde toneelspelers, ze weten wat ze creëren en kiezen bewust voor het niet inlossen van behoeften. Het is duidelijk dat de spelers de touwtjes in handen hebben, en dat is belangrijk bij een experimentele voorstelling als deze. Zij vormen een geolied ensemble dat alles van elkaar aanvoelt en perfect, op de ademteug af, elkaar aanvult. Na afloop vraag je je af of je nou vijf acteurs of vijf personages hebt gezien.
Zien
Copyright Bert Nienhuis Laten we duidelijk zijn, ‘Marionett’ is geen vermakelijke voorstelling waarvoor je achterover in je stoel kunt wegzakken, er wordt beroep gedaan op je eigen angst en niet weten. Soms kan dat vrolijk, we zitten immers allemaal in hetzelfde schuitje. Soms is het saai, dat wachten op iets wat toch niet komt, en soms is het pijnlijk. Soms worden er pogingen gedaan, soms gebeurt er helemaal niets. Doordat al deze stadia doorlopen worden en de spelers daar transparant in zijn, ervaar je een gevoel van puurheid. En dat onder het genot van een pannenkoekje en een grapje op z’n tijd. Een experimentele voorstelling waarvoor je je moet open stellen en waarin je oog in oog kunt staan met de ondragelijke lichtheid van het bestaan.
|
|
Redacteuren gezocht
Ga je graag vaak naar het theater en beschik je over een vlotte pen? Word dan redacteur bij Theaterjournaal! Op vrijwillige basis schrijf je per maand twee of meer artikelen (recensies, festivalverslagen en interviews) die op de website www.theaterjournaal.nl worden gepubliceerd. Kennis van theater en enige schrijfervaring wordt op prijs gesteld. Geïnteresseerd? Mail een motivatiebrief met CV en een artikel dat je zelf hebt geschreven naar: vacature@theaterjournaal.nl
|
|