Theaterjournaal hoofdpagina
Artikel

Márai Marathon [Impresariaat WallisFinkers]

Regie: Ursul de Geer. TONEEL

Márai Marathon
Copyright Leo van Velzen
Impresariaat WallisFinkers brengt met ‘Márai Marathon’ een geweldige ode aan het leven en het oeuvre van de Hongaarse schrijver Sándor Márai. Márai werd geboren in 1900 in de oude Hongaarse handelsstad Kassa (het huidige Slowaakse Košice) in de oude Dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije. Márai maakte een zeer turbulente periode van zijn vaderland bewust mee. Als puber ervoer Márai de vernietigende werking van de Eerste Wereldoorlog, wat resulteerde in het uiteenvallen van zijn vaderland. Vervolgens werd Hongarije bezet en onderworpen aan onderdrukkende ideologieën. Eerst door het nationaalsocialisme van Nazi-Duitsland en vervolgens het totalitaire communisme van de Sovjets, die aanvankelijk nog als bevrijders werden verwelkomd. Zijn werk geeft een prachtig beeld van een land in verval en de teloorgang van morele waarden. Hoewel Márai hevig rebelleerde tegen zijn aristocratische afkomst, stond een traditionele levenswijze en de bijbehorende etiquette hem hoog in het vaandel.

Om de persoon achter de schrijver Márai te kunnen doorgronden, wordt er een compleet programma aangeboden waarin ruime aandacht is voor reflectie op tijd en plaats waar Márai zich bevond toen hij zijn romans schreef. ‘Márai Marathon’ is een dagprogramma waarin een aantal meesterwerken van Márai wordt belicht. ‘Bekentenissen van een burger’ wordt als literaire toneelvertelling uit de doeken gedaan door regisseur Ursul de Geer. Vervolgens worden de toneelstukken ‘Kentering van een huwelijk’ en ‘Gloed’ vertoond. Tussen de bedrijven door is er een vraaggesprek met Ursul de Geer, worden er boeken verkocht van Sándor Márai en is het mogelijk om Hongaars te eten.

Bekentenissen (deel I en II)
De Geer betitelt ‘Bekentenissen van de burger’ als kern van Márai’s werk, dat alle bouwstenen bevat voor diens verdere werk. De Geer spreekt zeer gepassioneerd, bijna liefdevol over het werk van Márai. Aan de hand van ‘Bekentenissen’ doet De Geer de biografie van Márai uit de doeken en vertelt hij persoonlijke anekdotes die raakvlakken vertonen met het leven van de Hongaarse schrijver. Een terugkerend thema is de invloed die twee mensen (onbewust) op elkaars leven kunnen uitoefenen. Márai: ”Soms kom je iemand tegen, die je maar moeilijk kunt ontwijken”. Het is opzienbarend om te zien dat Márai ook zo’n invloed heeft gehad op het leven van De Geer. De Geer is gekleed in een beige linnen pak, draagt een strooien hoed met een band, kenmerkend voor de personages van Márai. Links op het podium staat een piano en in het midden van de zaal een stoel. De Geer zit het meest van de tijd in de stoel, maar staat af en toe op als hij anekdotes kracht wil bijzetten. Met deze toneelvertelling is de toon gezet: we wanen ons voor even in een aristocratische milieu van Hongarije aan het begin van de vorige eeuw.




Kentering van een huwelijk (1941)
Márai Marathon
Copyright Ben van Duin
In ‘Kentering van een huwelijk’ wordt het verhaal verteld van een adellijke heer die zijn vrouw verlaat voor zijn dienstmeisje. De keuze van deze man staat symbool voor het verval van morele waarden en achteruitgang van beschaving. Huub Stapel geeft de man een autoritaire en afstandelijke houding mee, waardoor de keuzes van zijn personage op weinig sympathie kunnen rekenen. Will van Kralingen is de vertwijfelde en verlaten echtgenote en speelt haar op een prachtige, ingetogen wijze. Ze zet haar verdriet en jaloezie opzij voor het geluk van haar man, iets wat hij overigens niet kan vinden. De dienstmeid, gespeeld door Saskia Temmink, tenslotte werkt zich op tot dame van stand en dat gaat gepaard met de nodige vervelende maniertjes; als dienstmeid is ze eerlijk en betrouwbaar, maar later blijkt ze inhalig en doortrapt. De voorstelling geeft een goed beeld van het aristocratische milieu van Hongarije halverwege de vorige eeuw waar betamelijk en eervol gedrag in een hoog vaandel stonden. Spannend wordt het echter niet, daarvoor is de enscenering voorspelbaar en een tikkeltje saai.




Gloed
Márai Marathon
Copyright Leo van Velzen
Ook in ‘Gloed’ staat de relatie tussen twee mensen centraal, al draait het nu niet om de liefde tussen man en vrouw maar om de innige vriendschap tussen twee mannen. Henrik, een generaal van rijke komaf, en Konrád, zijn minder bedeelde vriend, zien elkaar terug na 41 jaar als Konrád zijn oude vriend plots opzoekt. Samen zitten ze aan de dinertafel en worden bediend door hulp Nini, net als zoveel jaren terug. Na wat beleefde uitwisselingen over werk en gezondheid, blijkt Henrik al die jaren met twee vragen te zitten die Konrád hem moet beantwoorden. Wat volgt is een boeiend schouwspel over verraad en bedrog, maar bovenal over vriendschap. De twee vrienden worden met ogenschijnlijke eenvoud werkelijk weergaloos neergezet door Eric Schneider en Dries Smits. Met name Schneider excelleert als generaal Henrik. Zijn vastberaden verbetenheid om tot antwoorden te komen, smelten langzaam weg door de liefde die hij voelt voor zijn vriend, ook als deze hem geen antwoorden biedt. Met souplesse schakelt Schneider en toont hij zo’n beetje alle denkbare emoties. Smits heeft een meer afwachtende rol. Hij laat de vragen van zijn vriend gelaten over zich heen komen, maar antwoordt telkens spitsvondig op het juiste moment. De rol van hulp wordt op ontroerende wijze gespeeld door Henny Orri. Ook ‘Gloed’ wordt in een traditionele enscenering uitgevoerd, maar bij deze prachtige voorstelling past het uitstekend.




Het programma van ‘Márai Marathon’ heeft een mooie, uitgebalanceerde opmaat, waarin ook ruimte is voor discussie en reflectie. Maar uiteindelijk draait de dag natuurlijk om de voorstellingen. Met ‘Bekentenissen’ worden de bouwstenen gelegd voor de rest van de middag: we krijgen een goed beeld van de mens Márai en de tijd waarin hij leefde. Dan volgt ‘Kentering van een huwelijk’, maar de climax ligt duidelijk aan het slot met het schitterende ‘Gloed’. Eric Schneider viert komend seizoen zijn vijftigjarig toneeljubileum. Ter ere daarvan zal ‘Gloed’ op 23 en 24 augustus 2010 nog een keer te zien zijn in De Koninklijke Schouwburg in Den Haag.





Artikel informatie
Redacteur: Chris Belloni [www.belloni-concepts.nl]
Gezien: 22-05-2010 in Stadsschouwburg in Amsterdam
Speelperiode: tot en met 23-05-2010
Meer artikelen van deze toneelgroep: meer...

Artikelen Theaterjournaal RSS
meer artikelen...
Advertentie
redacteuren
gezocht
In première
09-02 De broekophouder
10-02 De boot en het meisje
10-02 Hemels
10-02 Rosa sub rosa 9: Europa 5.1
12-02 De Gebroeders Leeuwenhart
17-02 Wil je in ons groepje?
17-02 Saturday Night Fever
Nieuws
meer nieuws...
Advertenties