‘Macbeth’ is de kortste van Shakespeare’s koningstragedies. Er wordt getwijfeld of we tegenwoordig wel met de complete tekst van het stuk te maken hebben. Zo volgen de gebeurtenissen aan het begin wel erg snel op elkaar en worden de personages buiten Macbeth en zijn vrouw tamelijk summier uitgewerkt. Dat neemt niet weg dat ‘Macbeth’ tot de kernstukken van Shakespeare wordt gerekend. Het Britse gezelschap Cheek by Jowl brengt een tekstgetrouwe uitvoering waarbij de kwaliteit van de grote bard volledig tot uiting komt.
Copyright Johan Persson
Schijven
Er zitten nogal wat schijven tussen dit toneelstuk en de moderne toeschouwer. Vier eeuwen tijdsverschil, om maar eens wat te noemen. Maar het is een wonder en een genot om te merken hoe de tekst van Shakespeare nog steeds werkt. De regels zijn begrijpelijk en wie er gevoelig voor is, kan zijn hart ophalen aan de briljante vondsten, formuleringen en wendingen. Het is ongeëvenaard scherpzinnig, vindingrijk en soepel.
Wat betreft inhoud en thematiek appelleert het genre koningsdrama bij ons natuurlijk aan weinig dat ons vertrouwd is. Het machtsstreven van een koning en de legitimiteit van macht – als heksen de macht aankondigen, komt dat dan wel van God? - is anno 2010 niet bepaald een alledaags thema meer. Ook het verschijnsel heks heeft voor ons een nogal andere lading dan voor iemand aan het begin van de 17e eeuw. De link tussen de historische koning Macbeth van Schotland (1005 – 1057) en de ten tijde van Shakespeare regerende Jacobus, die in 1603 koning van Schotland en in 1625 koning van Engeland werd, speelt voor ons geen rol meer.
Klassiek teksttoneel
Er wordt dus nogal wat gevraagd van de vertolkers om de toeschouwer in het stuk te laten geloven. Bij Cheek by Jowl is dat in meer dan goede handen. In 1981 werd dit gezelschap opgericht door Declan Donnellan en Nick Ormerod. De toneelgroep richt zich op klassiek teksttoneel, overigens ook in het Frans en Russisch, en treedt op in tientallen landen. Er ligt een grote nadruk op het werk van Shakespeare. Donnellan heeft ‘Macbeth’ in 1987 voor het eerst in het repertoire opgenomen en er direct een prijs mee gewonnen voor beste regie.
Copyright Johan Persson
Deze ‘Macbeth’ is een fantastische vertolking. Het streven naar macht en de vraag hoever men daarin bereid is te gaan, is van alle tijden, ook wanneer regeringsdeelname niet door heksen, maar door opiniepeilingen wordt aangekondigd.
