Wie kent het boek 'Kruistocht in Spijkerbroek' van Thea Beckman nou niet? Tijdens de première in Amstelveen (niet geheel toevallig, want de hoofdrolspeler uit het boek komt uit Amstelveen) gaan er zowaar meerdere kindervingers de lucht in. Toch zullen er genoeg volwassenen en kinderen zijn die het veelbekroonde boek wél hebben gelezen of anders wellicht de film hebben gezien. Het verfilmen van het verhaal was al een enorme klus, maar een musicalversie lijkt nog vele malen moeilijker. Ga er maar aanstaan om meerdere keren per week tientallen kinderen in het gareel te houden en het toneelbeeld overzichtelijk te houden. Het Nationaal Jeugd Musical Theater reist met de grootste cast ooit langs theaters in Nederland en België.
In grote lijnen is het verhaal van de musical - in tegenstelling tot de film- hetzelfde gebleven als in het boek. Dolf stapt in een tijdmachine en belandt in een kinderkruistocht tijdens de Middeleeuwen. Hier en daar zijn natuurlijk wel wat dingen aangepast. Zo heeft de eerste vriend die Dolf tegenkomt, Leonardo, geen ezel bij zich. Het scheelt een zielige overlijdensscène. Toch vallen er in deze kindvriendelijke musical heel gedoceerd nog wel wat doden. Maar veel tragische gebeurtenissen worden alleen maar kort aangestipt, zoals de Scharlaken Dood (de pest) waaraan veel kinderen overlijden in het boek. En de duivelse aanval bij de burcht van Scharnitz vraagt om enige boekvoorkennis aangezien dit erg kort door de bocht wordt gebracht. Verder ontbreekt de zware tocht door de Alpen. Ach, eigenlijk is het ook gekkenwerk om het driehonderd pagina's tellende boek van bladzijde tot bladzijde uit te voeren.
Populaire versie
De makers vonden het ook nodig om het verhaal hier en daar voor de jeugdige kijkers te pimpen. Zo belandden er ineens een chipszak, een rugzak, een gsm en een skateboard in de Middeleeuwen. De kinderen in de zaal kunnen er hard om lachen. Eveneens is het taalgebruik van de Middeleeuwse jeugd aangepast waardoor de taalbarrière tussen een jongen uit onze tijd en die van kinderen in 1212 amper merkbaar is. De jongens en meisjes praten net iets te eigentijds. Sommige opmerkingen komen overduidelijk niet uit de dertiende eeuw en als een van hen dan wel grote ogen opzet bij het horen van 'nieuwe' woorden dan is dat nauwelijks meer geloofwaardig.
De acteerprestaties zijn erg goed en overtuigend. De kinderen leven zich uitstekend in. Degene die tot het ensemble behoren (ruim honderd kinderen verdeeld over twee groepen die afwisselend optreden) hebben er zichtbaar plezier in en voelen prima aan wanneer ze nog wat zieliger of strijdlustiger moeten kijken. De choreografie hebben ze goed onder de knie en ziet er mooi uit. Om ervoor te zorgen dat het publiek door alle kinderen het bos niet meer ziet, wordt er gebruik gemaakt van de verschillende hoogte van de decorstukken. Daarop staan dan meestal de belangrijkere personen en anders staan ze op de voorgrond met een extra spotlight op zich.
Dolf is de ster
De hoofdrolspeler, Timo Descamps, is ouder dan de ensemblekinderen: 22 jaar. Zonder twijfel is hij de ster van de avond. Hij is helemaal in de huid gekropen van Dolf en kan de best wel zware rol (hij is bijna in elke scène te zien) goed aan. Descamps komt uit België en heeft hard geoefend om van zijn accent af te komen. Dat is redelijk gelukt, maar als hij in het liedje 'Hard tegen hard' het woord 'genoeg' moet zingen, heeft hij daar hoorbaar moeite mee. Desondanks wordt deze Vlaming in z'n spijkerbroek door het publiek in de armen gesloten.
Copyright Rogier Reedijk Naast Descamps spelen nog een paar volwassenen met musicalervaring mee die een belangrijke bijrol vervullen. Zoals bijvoorbeeld de meereizende heiligen die alledrie bijzonder goed uit de verg komen. Sommige acteurs nemen zelfs meerdere rollen voor hun rekening onder wie Janke Dekker. Ze is niet alleen de moeder van Dolf, maar vertolkt ook twee andere vrouwen die qua uiterlijk en type zo totaal anders zijn dat het je in eerste instantie niet opvalt dat het Dekker is. Ze kan bovendien erg mooi zingen. Het is niet voor niets dat ze is gevraagd om de vocale leiding van deze musical op zich te nemen. Ook dat is haar gelukt, want de liedjes worden zuiver en vooral duidelijk gezongen door de kinderen. Dat is ook mede te danken aan de simpele teksten met veel herhaling erin van Allard Blom. Daardoor slaan de nummers goed aan bij het jonge publiek.
Goede bijrollen door kinderen
De dochter van Dekker, Amy Egbers, speelt ook mee in 'Kruistocht in Spijkerbroek'. Als een van de oudere kinderen neemt ze de bijrol van Frieda op zich en treedt daardoor regelmatig op de voorgrond. Ze doet het erg goed, net als de andere kinderen die een speciale rol vervullen. De leukste rol is weggelegd voor Toon Lobach die de kleine, brutale Thies mag spelen. Voor Dré Hazes Jr. is vooraf de meeste aandacht besteed door de pers. Hij speelt een bescheiden rol. Hij krijgt de lachers makkelijk op zijn hand doordat hij een jongen speelt die regelmatig klaagt dat 'ie zo'n honger heeft. Ook hij heeft zich, net als die andere tientallen kinderen, goed ingeleefd en speelt overtuigend.
Copyright Rogier Reedijk Voor de ouders in de zaal is er nog een extra zoet randje toegevoegd aan de musical. Janke Dekker zingt liedjes over het loslaten van je kind ("Ik had het moeten zien, maar nu besef ik pas dat jij dat kleine jongetje al heel lang niet meer was"). Op zich had deze tearjerker niet hoeven worden toegevoegd aan de voorstelling, maar echt storend is het niet. Voor de kinderen is het spannende verhaal het belangrijkst en boeiend is het zeker. Ook is er alles aan gedaan met kleding en decor om de sfeer van de Middeleeuwen op te roepen. De animaties op een toneeldoek is een briljante vondst om zo snel de weg van de Kinderkruistocht te laten zien. Verbeterpunten zijn er nog wel te noemen. Zo kunnen de overgangen tussen de scènes nog wel wat vlotter. Natuurlijk is het lastig om tientallen kinderen snel het podium af te krijgen, maar een zwart decor zorgt wel voor concentratieverlies van de kinderen in de zaal. Ook de verlichting kan af en toe nog wel wat beter. Maar daar zal ongetwijfeld de komende tijd wat meer routine in komen.
Musical Award?
De eerste theaterversie van 'Kruistocht in Spijkerbroek' is ondanks wat aparte keuzes in de verhaallijn wel geslaagd. Het is een heel knappe prestatie van deze kinderen om tweeënhalf uur zo geconcentreerd en gepassioneerd te spelen. En van de regisseur en de producenten is het heel bijzonder wat ze met zoveel kinderen voor elkaar hebben weten te krijgen. Alleen al daarom mag er een Musical Award worden gereserveerd voor 'Kruistocht in Spijkerbroek'.