| Artikel |
Holland Festival 2011
Op 1 juni is de aftrap gegeven voor Holland Festival 2011. Tijdens het festival, dat dit jaar haar 64e editie beleeft, staan tientallen producties op het programma, variërend in de disciplines theater, muziektheater, opera, muziek, film en dans. Zoals ieder jaar is er in de programmering plaats voor kunst uit de hele wereld met dit jaar als centraal thema: Orde en Chaos. Het festival vindt plaats van 1 tot en met 26 juni, op verschillende locaties in Amsterdam.
De Russen! [Toneelgroep Amsterdam]
Regie: Ivo van Hove
 Copyright Jan Versweyveld
Ivanov en Platonov ontmoeten elkaar tijdens een feestje van wederzijdse vrienden. Beide mannen hadden een veelbelovende toekomst, maar zijn door de tijd ingehaald. Ze leven niet het leven dat ze willen leven en schikken zich met grote moeite in hun burgerlijke bestaan. De beide mannen houden elkaar een spiegel voor, maar kunnen hun noodlottig einde niet voorkomen. Fedja van Huet en Jacob Derwig maken van beide mannen bijzonder melancholische mannen die niet in staat zijn verantwoordelijkheid te nemen. Derwig is aandoenlijk als de sullige Ivanov die op zijn veertigste geen heil meer ziet in het leven. De Platonov van Van Huet is gelaagd; hij wil meer drank, meer vrouwen, meer leven, maar gooit uiteindelijk al zijn glazen in. Het gepijnigde gezicht van Van Huet maakt Platonovs leegheid pijnlijk duideijk en invoelbaar. Ook de overige personages worden heel goed gespeeld, speciale vermelding voor Chris Nietvelt die de weduwe Anna Petrovna weergaloos neerzet.
Tom Lanoye tekent voor een radicale, maar voortreffelijke bewerking. Door het gebruik van zwierig, beeldend taalgebruik komen zelfs de meest barokke personages tot leven. De melancholie van de Russische volksziel is voelbaar en wordt benadrukt door Lanoye, vooral wanneer de personages die, arm als ze zijn, zich laven aan drank en spijzen alsof het hun laatste avondmaal betreft. De grote vragen die Tsjechov zijn lezers voorhoudt, worden langzaam uitgesponnen maar zijn treffend van eenvoud. De gebezigde taal van de Russische armoedzaaiers is de straattaal van nu en dat maakt deze voorstelling actueel en herkenbaar. Ook helemaal van nu is het gebruik van videomontage – beelden in toneelvoorstellingen. In deze voorstelling wordt het middel veelvuldig ingezet, soms ook onnodig. Dat neemt niet weg dat het toneelbeeld weer verschrikkelijk mooi was, de voorstelling speelt zich af op een met graffiti volgespoten ommuurde dak. De vette muziek van Tom Molkenborg (Junkie XL) zorgt voor vaart in de voorstelling en een heftig, muzikale omlijsting.
(Chris Belloni, gezien 22 juni) Deze voorstelling is nog te zien tot en met 25 juni tijdens Holland Festival en gaat volgend seizoen in reprise.
Cherkaoui | Dawson [Het Nationale Ballet]
Choreografie: Sidi Larbi Cherkaoui en David Dawson
De voorstelling ‘Cherkaoui | Dawson’ is gemaakt door twee choreografen in opdracht van het Nationaal Ballet. Tijdens de eerste helft wordt het stuk ‘Labyrinth’ gedanst, na de pauze volgde het tweede stuk ‘Timelapse/(Mnemosyne)’.
In ‘Labyrinth’ wordt door de choreograaf Sidi Larbi Cherkaoui gebruik gemaakt van grafische witte elastieken die kris kras door de ruimte worden gespannen. De dansers veranderen al dansend hoe de lijnen lopen en veranderen daarmee ook de paden van het doolhof. Er is geen mogelijkheid om uit het labyrint te komen zolang de gangen keer op keer verdwijnen. Soms is er bijna niemand in het doolhof, maar op andere momenten is er een overstroming van mensen die allemaal de weg niet kunnen vinden. Aan het eind van de dans schieten alle elastieken los en houdt het labyrint op te bestaan.
 Copyright Joris Jan Bos
Beide choreografen werken met grafische lijnen. Terwijl de één werkt met echte lijnen dwars over het toneel, werkt de ander meer figuurlijk. Deze twee voorstellingen zijn interessant om na elkaar te zien, juist vanwege de verschillen. Prachtig is het enorme orkest dat tijdens ‘Labyrinth’ de sterren van de hemel speelt, terwijl bij ‘Timelapse/(Mnemosyne)’ gebruik wordt gemaakt van gemixte muziek die soms klassiek is en op andere momenten bijna aan trance doet denken. De afwisseling van zowel de muziek als de dans maakt ‘Cherkaoui | Dawson’ absoluut de moeite waard.
(Yara Gomperts, gezien op 19 juni) De voorstelling is nog te zien tot en met 25 juni.
The select (the sun also rises) [Elevator Repair Service]
 Copyright Mark Barton
Op het toneel is een groot café gecreëerd; lange houten tafels omringd met stoelen en langs de wanden barretjes en vele flessen drank. Overal staan volle en lege glazen. In het café zit een vrouw, het ene glas wijn volgt na de andere. Gedurende het drie uur durende toneelstuk wordt er heel wat afgezopen. Absint, wijn en cognac wisselen elkaar in een rap tempo op. Zolang er gedronken wordt, hoeft niemand zich echt bezig te houden met het verdriet en de pijn die ze als een groot trauma met zich meedragen.
Bijna iedereen in het stuk lijkt te lijden onder posttraumatische stress die ze verdrinken in grote hoeveelheden alcohol. Behalve één man, Cohn. Hij zoekt de échte mannen op en wil meedoen met het spannende leven dat zij leiden. Maar Cohn hoort er niet bij, hij heeft zich tijdens de oorlog verscholen op de universiteit. Maar in plaats van te begrijpen dat hij niet bij de groep past, bijt hij zich vast in zijn droom erbij te horen. Dit zorgt uiteindelijk voor een ontploffing van alle spanningen tussen de personages, en maakt dat vele harten worden gebroken.
‘The Select’ is gebaseerd op het beroemde boek ‘The Sun Also Rises’ van Ernest Hemingway. De Amerikaanse personage Jake Barnes is de verteller van het verhaal, hij neemt de toeschouwer mee in het verhaal zoals hij het heeft ervaren. Er is een interessante afwisseling tussen het direct praten tegen het publiek, tegen zijn medespelers en alsof hij een script voorleest. Jammer genoeg is het stuk ietwat langdradig Er wordt helemaal niet vertrouwd op het zelfstandig nadenken van het publiek. Alles wordt uitgespeld en daardoor is er weinig ruimte voor eigen invulling, vooral het einde is langdradig en saai om naar te kijken. Als regisseur John Collins ervoor gekozen had de laatste scène te schrappen en te eindigen met Jake alleen op het toneel, was het einde en daarmee ook het hele stuk sterker geweest.
(Yara Gomperts, gezien op 17 juni) De voorstelling is nog te zien op 18 en 19 juni.
Before I sleep [dreamthinkspeak]
Regie: Tristan Sharps
Wanneer je naar ‘Before I sleep’ gaat ben je een actieve deelnemer van de voorstelling. Bij binnenkomst word je ontvangen door de oude bediende Firs. In een donkere kamer wordt alleen hij verlicht en wanneer het licht uitgaat bevind je je in het aardedonker, zie je geen hand voor ogen en heb je geen idee waar je heen moet.
 Copyright Mathew Andrews
Gebaseerd op ‘De Kersentuin’ van Anton Tsjechov, laat het Engelse theatergezelschap dreamthinkspeak zien hoe mensen omgaan met de constant veranderende wereld. Een wereld waarin alles onzeker is en waarin de vergankelijkheid van mensen en dingen altijd aanwezig is. Niemand gaat op dezelfde manier om met het einde of met eenzaamheid. De een verdwaalt op grote zandvlaktes en de ander verstopt zich in een kersentuin. Sharps dwingt de bezoeker op een andere manier naar het leven te kijken. Soms ben je alleen een toeschouwer, maar op andere momenten ben je ook even acteur. Je bespiedt anderen net zoveel als je zelf wordt bekeken.
In alle lagen van de voorstelling kom je Firs tegen. Nergens kan hij een stille plek vinden om uit te rusten, want hij moet nog tientallen bezoekers rondleiden in een wereld die hij niet langer herkent als de zijne. ‘Before I sleep’ is een fantastische wandeling dwars door landschappen, scènes, filmfragmenten en nog veel meer. Elke ruimte is tot in de kleinste details uitgewerkt en maakt je nieuwsgierig naar meer.
(Yara Gomperts, gezien op 11 juni) Deze doorlopende voorstelling is nog te zien tot en met 24 juni.
Fela!
Regie: Bill T. Jones
De baanbrekende Broadway musical ‘Fela!’ is de komende weken te zien in Carré in het kader van het Holland Festival. De musical vertelt het verhaal van de Nigeriaan Fela Kuti, bekend geworden als politiek activist, maar bovenal flamboyant muzikant. Zijn muziek, de Afrobeat, was een ode aan de kracht van de zwarte mensen en een inspiratiebron voor velen. De muziek als empowerment in de strijd tegen het Britse kolonialisme.
 Copyright Monique Carboni
Sahr Ngaugah, een Amerikaanse acteur van Sierra Leoonse afkomst schittert in de gelijknamige titelrol. Ngaugah is onvermoeibaar en de drijvende kracht achter de glansrijke musicalhit ‘Fela!’, hij wordt bijgestaan door een prachtig team van danseressen. Zijn explosiviteit en energie slaan over op de mensen in de zaal, die binnen een half uur al meerdere malen van enthousiasme van hun stoelen springen. De danseressen schudden met hun stevige, gespierde billen in hun korte, kleurrijke rokjes. Ze dansen ritmisch op de opzwepende drums, hoorns, en saxofoon. Dit is Afrika op zijn best! De musical laat zowel de onweerstaanbaar mooie kanten, als de duistere trekken zien van dit continent. Een verbijsterende parel van het Holland Festival.
(Chris Belloni, gezien10 juni) Deze voorstelling is nog te zien tot en met 24 juni.
Dionysos [De Nederlandse Opera]
 Copyright Ruth Walz
De openingsscène maakt duidelijk dat de opera ‘Dionysos’, gebaseerd op de teksten van Friedrich Nietzsche grote overeenkomsten vertoont met ‘Das Rheingold’ van Richard Wagner. N. achtervolgt twee nimfen in een poging hen te grijpen. De één verdwijnt in de mist en de ander verandert in Ariadne en geeft zich volledig aan N. N. weet niet wat hij hier mee moet beginnen, zijn gelaatsuitdrukking verraadt een toenemende spanning. Vertwijfeld door de plotselinge en onbegrijpelijke overgave van de vrouw stamelt hij met trillende stem: “Ik ben jouw labyrinth”.
Hiermee wordt de complexe relatie die Nietzsche met vrouwen onderhield prachtig verbeeld. Zo zijn de verwijzingen naar de beroemde filosoof legio. Zijn overweldigend grote, karakteristieke snor bijvoorbeeld komt meermaals terug in het toneelbeeld, hetzij als projectie op het bovenscherm, hetzij in het decor zelf. De expliciete beeldtaal is fantasievol, maar soms ook erg in-your-face. De opensplijtende berg waar N. en Ariadne op zitten bijvoorbeeld doet denken aan een grote geopende vulva die de seksuele toenadering van de vrouw verbeeldt.
Ook de muziek doet de gedachte direct uitgaan naar Wagner. De hoge tonen van de strijkers, houtblazers en de harp zijn licht en met speels gemak neemt dirigent Ingo Metzmacher je mee in een lichtheid aan klanken. Naar het einde toe krijgen de pauken een meer prominente rol wat de intensiteit van het geheel ten goede komt. De bespelers van de steeldrums zijn zo opgesteld in de zaal dat het lijkt alsof het geluid van alle kanten op je af komt rollen, als razende golven klotst het aanzwellende geweld heen en weer. De resonantieruimte van de ronde Gashouder wordt zodoende optimaal gebruikt.
In het slotstuk wordt het spel gewelddadiger en een beetje gemeen zelfs. N. en ‘Ein Gast’ zijn in een bordeel op zoek naar liefde en worden plots bedolven door vier hetaeren die hun verleidingskunsten op hen bot vieren. N. wordt gekneveld en moet toezien hoe de vrouwen zijn vriend aan stukken scheuren. Nadat N. de huid is afgestroopt, rest hem niets dan naaktheid. In deze wedergeboorte rest zowaar verlossing, al doet de donderende muziek eerder lijken alsof het einde nabij is.
(Chris Belloni, gezien 8 juni) Deze voorstelling is nog te zien op 12, 16, 19 en 22 juni.
Un Tramway [Odéon-Théâtre de l’Europe]
Regie: Krzysztof Warlikowski
Blanche DuBois is een rijke, welgestelde dame uit het zuiden van de Verenigde Staten, die zowel haar fortuin als baan in korte tijd heeft verloren. Terneergeslagen als zij is door de onfortuinlijke omstandigheden, besluit Blanche haar zuster Stella op te zoeken in New Orleans. Eenmaal aangekomen in het nederige onderkomen van haar zus wordt Blanche geconfronteerd met haar zwager Stanley en zijn migrantenmilieu. Voor Blanche zijn Stanley’s ongemanierde, beestachtige omgangsvormen onacceptabel, terwijl hij Blanche beschouwt als een kwaadaardige, manipulatief persoon die stookt in zijn huwelijk met Stella. Stanley vertrouwt Blanche haar welgemanierde praatjes niet en is vastbesloten haar geheimen te ontrafelen. Een dramatische ontknoping is het gevolg.
 Copyright Pascal Victor ArtComArt
Zelden zal een voorstelling zo tot de verbeelding hebben gesproken als ‘Un Tramway’ de Franstalige adaptatie van Tennessee Williams’ ‘A streetcar named desire’ van Odéon-Théâtre de l’Europe. De regie is in handen van de Poolse wonderregisseur Krzystof Warlikowski en de rol van Blanche Dubois wordt vertolkt door de grande-dame van de Franse cinema, Isabelle Huppert, beiden toonaangevend in hun vak. Het begin is veelbelovend, maar de voorstelling kan de belofte maar gedeeltelijk inlossen. De vertelling wordt telkens onderbroken door muziek, dan wel niet live gezongen, wat de lijn in het verhaal doorbreekt. De gefragmenteerde spelopvatting en onstuimige regie maken de voorstelling tot een onnodig langdradige worsteling, waarin de lichtvoetige Huppert slechts op momenten verlossing biedt.
(Chris Belloni, gezien 3 juni)
|
|
Redacteuren gezocht
Ga je graag vaak naar het theater en beschik je over een vlotte pen? Word dan redacteur bij Theaterjournaal! Op vrijwillige basis schrijf je per maand twee of meer artikelen (recensies, festivalverslagen en interviews) die op de website www.theaterjournaal.nl worden gepubliceerd. Kennis van theater en enige schrijfervaring wordt op prijs gesteld. Geïnteresseerd? Mail een motivatiebrief met CV en een artikel dat je zelf hebt geschreven naar: vacature@theaterjournaal.nl
|
|
