Die 'Frau ohne Schatten' is een prachtig vormgegeven en modern sprookje. De opera is rond 1912 gecomponeerd door Richard Strauss en geschreven door Hugo von Hofmannsthal. Het werd echter pas in 1919 voor het eerst opgevoerd, vanwege de Eerste Wereldoorlog. Het weerspiegelt de behoefte aan hoop en moed in een tijd dat heel Europa nog in shock was van de vernietigende krachten van de oorlog. 'Die Frau ohne Schatten' is een mengeling van fantasie en romantiek versus de harde werkelijkheid, een lofzang op de menselijkheid uitgevoerd door wel vijf krachtige solisten. De vrouwelijke solisten voeren duidelijk de boventoon, meesterlijk omlijst door het Nederlands Philharmonisch Orkest.
Copyright Clärchen und MatthiasBaus Het verhaal draait om twee koppels: aan de ene kant het dromerige en romantische keizerspaar en aan de andere kant het eenvoudige arme ververskoppel Barak en zijn vrouw. Beiden kampen met vruchtbaarheidsproblemen. Bij de verversvrouw is er een aardse reden; zij heeft moeite zich over te geven aan de liefde van haar man. Het keizerspaar heeft een bovennatuurlijker probleem, en hier komen we bij de fantasievolle kant van de opera. De Keizerin (Gabriele Fontana) is namelijk de dochter van Keikobad, de koning van de geesten, en zij behoort dus niet helemaal tot de wereld van de mensen. Zij heeft geen schaduw, het teken van vruchtbaarheid, en heeft nog slechts drie dagen de tijd om deze alsnog te bemachtigen. Zo niet, dan zal haar man verstenen en zij teruggehaald worden naar de wereld van de geesten. Haar gewiekste voedster, prachtig gespeeld door Doris Soffel, neemt haar mee naar de mensenwereld om daar een schaduw te bemachtigen, zij het niet goedschiks, dan maar kwaadschiks.
Verversvrouw en de voedster
En zo maken we kennis met de verversvrouw (Evelyn Herlitzius). Zij raakt veruit het meeste door haar klaagzangen die werkelijk uit haar tenen lijken te komen. De voedster onderwerpt deze vrouw van de verver aan alle mogelijke verleidingen om haar over te kunnen halen haar schaduw af te staan. Dit leidt tot nog meer verwijdering tussen Barak en zijn vrouw, iets wat de keizerin met lede ogen aanziet. Totdat ze het uiteindelijk niet meer over haar hart kan verkrijgen de oorzaak te zijn van zoveel ellende en, onder de indruk van de goede daden van eenvoudige ziel Barak, haar eigen leven op het spel zet. Voor deze onbaatzuchtigheid wordt zij uiteindelijk beloond en de vloek wordt opgeheven.
Copyright Clärchen und MatthiasBaus De Oostenrijkse schrijver van 'Die Frau ohne Schatten'geloofde dat de mens niet meer zou moeten vertrouwen op dat alles vanzelf wel goed zou komen, maar zelf het heft in handen moet nemen om iets van zijn leven te maken. Iets wat je terugziet in de manier waarop de keizerin geraakt wordt bij het zien van de manier waarop de harde werker Barak in het leven staat. Hierdoor realiseert zij zich dat ook zij ergens voor moet gaan staan, een beslissing moet nemen op basis van haar hart en ziel, ongeacht wat de gevolgen zullen zijn. Zo maakt zij een ontwikkeling door van slachtoffer aan het begin van de voorstelling tot een krachtige en volwaardige vrouw aan het einde. Een geloofwaardige transformatie, die Fontana goed over weet te brengen.
Fascinerend decor
Dit alles vindt plaats in een fascinerend decor. Het heeft in eerste instantie iets weg van de cel van een psychopaat, maar bij nader inzicht zijn de witte wanden beschilderd met symbolen van vruchtbaarheid. Slechts de mensen zijn in kleur gekleed, de geesten vallen weg tegen het decor met hun witte kledij en geschminkte gezichten, tevens gedecoreerd met zwarte vruchtbaarheidssymbolen. De decors worden veelvuldig afgewisseld. Een gele doos doet dienst als het huis van de ververs. Het totaal aan decor, kostuums en magische composities voert je makkelijk mee naar een wereld van geesten en schimmen. De warme stem van de keizer (Klaus Florian Vogt), ondersteunt door een magistraal spelend Nederlands Philharmonisch Orkest, zorgt voor de meer romantische momenten. Kortom, deze opera heeft de goede balans tussen drama en romantiek, fantasie en werkelijk om je een avond weg te voeren naar andere tijden en plaatsen.