| Artikel |
De man zonder eigenschappen I [Toneelhuis]
Toneelhuis brengt met ‘De man zonder eigenschappen’ een bewerking van de onvoltooide roman van de Oostenrijkse schrijver Robert Musil. Het stuk behandelt de desintegratie van de Dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije en is gesitueerd tijdens het interbellum. Hoewel Europa niet werd geteisterd door oorlog was de sfeer broeierig en kon de strijd ieder moment ontvlammen. Musil maakt op genadeloze wijze korte metten met verschillende sociale klassen die geen aandacht hadden voor bepaalde processen in de samenleving die uiteindelijk leidden tot de gruwelijkheden van de Tweede Wereldoorlog.
Copyright Koen Broos
De voorstelling toont een groep van intrigerende en veelkleurige mannen en vrouwen. De personages vertegenwoordigen allemaal bepaalde stromingen. Ulrich (Tom Dewispelaere) staat voor de sceptici, de salondame Diotima (Gilda de Bal) staat voor de idealisten en Graaf Leinsdorf (Vic de Wachter) voor de conservatieven. Ze komen allen bijzonder overtuigend uit de verf. Ze discussiëren veel met elkaar, maar hebben geen weet van de grote veranderingen die op komst zijn. De spelers weten met verve de ingewikkelde, maar haarscherpe pamfletten over te brengen. De Wachter speelt de nationalistische graaf: “Precies omdat de patriottische actie uit het volk opwelt, moet ze van bovenaf gestuurd worden.” Met een barokke stem en dito uitstraling weet De Wachter een overtuigende graaf neer te zetten.
Toneeltaal
Regisseur Guy Cassiers heeft een reputatie opgebouwd met het ensceneren van bewerkingen van bekende romans. Onder zijn hoogtepunten mogen de vierdelige Proust-cyclus en ‘Bezonken rood’ worden gerekend. Opvallend is de terugkerende fascinatie voor het gebruik van videobeelden en muziek in zijn voorstellingen. Cassiers creëert een geheel eigen toneeltaal door het samensmelten van visuele techniek en theater en het oprekken van grenzen tussen verschillende disciplines. Ook in ‘De man zonder eigenschappen’ komen technische hoogstandjes aan bod. Het grote projectiescherm wordt volledig gebruikt om verschillende personages verslag te laten doen van hun visie op het morele verval van het rijk. De camera’s staan zo opgesteld dat de personen van drie kanten worden gefilmd. Op deze manier ontgaat de kijker geen enkel detail. Verder wordt er veel gewerkt met projecties. Als de verschillende personages rond de Parallelactie bijeen komen voor een vergadering, wordt de denkbeeldige tafel waaraan ze debatteren geprojecteerd op een wit scherm. De constant veranderende projecties maken de voorstelling dynamisch en het ziet er allemaal fraai en bijzonder goed doordacht uit.
Thema’s
Copyright Koen Broos In de tekst van Musil klinkt een reeks van politieke thema’s door die van toepassing waren op de desintegratie van het Oostenrijkse rijk en het morele verval van Europa. Waarschijnlijk had hij niet kunnen bevroeden dat zijn teksten bijna een eeuw later nog als verrassend actueel zouden worden ervaren. Kwesties als de groeiende kloof tussen burger en politiek, de zoektocht naar nationale identiteit en het uitsluiten van sociale minderheden beheersen momenteel de agenda van de Europese landen. Dramaturgisch gezien zit de voorstelling van Toneelhuis ongelofelijk goed in elkaar. De teksten van Musil lijken onsamenhangend en fragmentarisch maar naarmate de voorstelling vordert, grijpen ze langzaam ineen en komt een hecht verband naar voren. De grove penseelstreken waarmee Musil de contouren uitzet voor zijn verhaal, worden alsmaar verder ingekleurd; het resulteert in een bongekleurde mozaïekvertelling waarin de thema’s kundig vervlecht raken. De heldere bewerking en het mooie spel maken dit tot een boeiende en volmaakte voorstelling.
|
|
Redacteuren gezocht
Ga je graag vaak naar het theater en beschik je over een vlotte pen? Word dan redacteur bij Theaterjournaal! Op vrijwillige basis schrijf je per maand twee of meer artikelen (recensies, festivalverslagen en interviews) die op de website www.theaterjournaal.nl worden gepubliceerd. Kennis van theater en enige schrijfervaring wordt op prijs gesteld. Geïnteresseerd? Mail een motivatiebrief met CV en een artikel dat je zelf hebt geschreven naar: vacature@theaterjournaal.nl
|
|