| Artikel |
Regie: Susanne Kennedy.
TONEEL
Copyright Phile Deprez In 1971 heeft Rainer Werner Fassbinder ‘Die bitteren tränen der Petra von Kant’ geschreven, die in 1972 onder dezelfde titel verfilmd is. Nu, dertig jaar later, verenigen Het Nationale Toneel en het NTGent hun krachten en brengen het verhaal van Petra von Kant weer tot leven in het theater met mooie vertolkingen van onder anderen: Els Dottermans, Betty Schuurman en Bien de Moor. Hiermee maken ze een interessante benadering op het werk van Fassbinder.
Alles in het leven van Fassbinder kan op zijn minst betiteld worden als omstreden: zijn levensstijl, de teksten die hij heeft geschreven en ook zeker zijn dood. Op 37-jarige leeftijd is de Duitse schrijver overleden en tot op de dag van vandaag zijn er nog steeds vraagtekens rondom zijn merkwaardige dood. In zijn korte leven heeft Fassbinder heel veel werken gemaakt. Zo heeft hij 26 theaterstukken geschreven, 42 films gemaakt en hij is misschien nog wel het meest bekend geworden met de 14-delige tv-serie ‘Berlin Alexanderplatz’. Zijn controversiële verhaallijnen hebben ervoor gezorgd dat hij óf aanbeden wordt óf wordt verafschuwd. ‘Die bitteren tränen der Petra von Kant’ is daar een goed voorbeeld van. Om in de jaren ’70 een stuk te schrijven over een vrouw die worstelt met lesbische gevoelens, was gedurfd.
Ongemakkelijke stilte
Copyright Phile Deprez Wanneer de fluwelen gordijnen openschuiven, staan de actrices al op het podium. Hun zwaar opgemaakte gezichten, markante pruiken en de soms veel te korte rokjes en jurkjes vallen meteen op. Met sensuele blikken kijken ze het publiek recht in de ogen maar blijven zwijgen. Beurtelings maken ze wulpse bewegingen met elkaar. En het zwijgen duurt voort. Naarmate de minuten wegtikken, voelt de stilte steeds ongemakkelijker aan. Dit is ook te merken aan de aanwezigen. Er wordt onrustig heen en weer geschoven en men begint elkaar vragend aan te kijken. Er gaan ruim tien minuten voorbij voordat er pas voor het eerst wordt gesproken.
Aan zelfvertrouwen heeft de gevierde modeontwerpster Petra von Kant, een zeer boeiende vertolking van Els Dottermans, geen gebrek. Ze is arrogant en zelfingenomen. Wanneer Von Kants vriendin Sidonie, een prima bijdrage van Betty Schuurman, langskomt en haar voorstelt aan Karin (Marie Vinck), wordt de couturier op slag verliefd en begint een relatie met haar. Beiden zoeken het ware geluk in “liefhebben zonder eisen te stellen” maar dit blijkt in de praktijk niet zo makkelijk te werken. In ieder geval niet voor Petra von Kant.
Grenzen opzoeken
Dat ‘De bittere tranen van Petra von Kant’ niet door iedereen gewaardeerd kan worden, blijkt wel uit het feit dat halverwege een aantal (met name oudere) toeschouwers de zaal verlaat. In deze voorstelling wordt de grens tussen gepast en ongepast flink opgezocht en soms balanceren ze echt op het randje. De spelers zijn continu aanwezig op het speelvlak en zijn continu actief. Zo streelt Nettie Blanken, Von Kants moeder, minutenlang het been van Marie de Vinck, die de rol van Karin speelt, op begerige wijze van enkel tot kruishoogte. Er wordt gezoend, billen en borsten gestreeld en slipjes verschoond (de intentie hiervan is nog steeds onduidelijk). Soms gaan deze ‘activiteiten’ zover dat het haast gênant wordt om ernaar te kijken. Het gekke is dat het toch boeiend genoeg is om te blijven kijken.
Copyright Phile Deprez De actrices zijn enorm sterk in hun gezichtsmimiek, hoewel door de zware make-up het haast onmogelijk lijkt om een grimas te trekken. Maar misschien is het juist de grime die dit zo versterkt. Vooral De Moor blinkt hier echt in uit. Zij is de enige speler die geen tekst heeft en het van haar mimiek moet hebben. Zij slaagt er in om als zwijgzame personage het meest nadrukkelijk aanwezig te zijn van allemaal en daarmee zet ze een magnifieke prestatie neer.
Intieme handelingen
Deze uitvoering van ‘De bittere tranen van Petra von Kant’ is alles behalve alledaags te noemen. Je moet wel ruimdenkend zijn en niet wars zijn van intieme handelingen om de voorstelling te kunnen waarderen. Met beide heb ik geen problemen en toch had ik soms de neiging om even een andere kant op te kijken. Waarschijnlijk is dit ook de bedoeling van deze boeiende coproductie die met recht een interessante benadering van het werk van Fassbinder genoemd kan worden. Dat het NTGent en het Nationale Toneel een omstreden theatertekst tot een nog controversiëlere geheel hebben weten te bewerken, getuigd van echt vakmanschap.
|
|
Redacteuren gezocht
Ga je graag vaak naar het theater en beschik je over een vlotte pen? Word dan redacteur bij Theaterjournaal! Op vrijwillige basis schrijf je per maand twee of meer artikelen (recensies, festivalverslagen en interviews) die op de website www.theaterjournaal.nl worden gepubliceerd. Kennis van theater en enige schrijfervaring wordt op prijs gesteld. Geïnteresseerd? Mail een motivatiebrief met CV en een artikel dat je zelf hebt geschreven naar: vacature@theaterjournaal.nl
|
|