Theaterjournaal hoofdpagina
Artikel

Dat Smoel [Het Nationale Toneel]

Regie: Jaap Spijkers. TONEEL

Dat Smoel
Copyright Leo van Velzen
“Kies me terug!” smeekt de achttienjarige Henry zijn alcoholische moeder Martha. Hij ligt op zijn knieën en omklemt haar wankele benen. Al vijf jaar kiest hij ervoor loyaal aan haar te zijn en probeert tegelijkertijd haar drankinname min of meer in bedwang te houden. Als Martha´s dochter Mia (Henry’s zusje) een schoolgenootje ernstig heeft mishandeld, haar ex-man uit Hong Kong overkomt en Henry zich uiteindelijk toch los van haar lijkt te maken, raakt ze volledig van het pad. Het is tijd om naar een kliniek te gaan. En Henry blijkt toch niet zonder de afhankelijkheid van zijn moeder te kunnen.

Het stuk, door Polly Stenham in 2007 op haar negentiende geschreven, gaat over een ernstig beschadigd gezin. Zeg maar een total loss. Vader Hugo is een nieuw gezin begonnen in China, Martha kan dat niet verkroppen en de kinderen ontsporen. De onderlinge verhoudingen zijn behoorlijk geperverteerd, met name die tussen Henry en zijn moeder. Het is op de rand van het incestueuze, of er al overheen. Haar relatie met Mia is wederzijds vijandig.

Filmbeelden
Dat Smoel
Copyright Leo van Velzen
Plaats van handeling is de vervuilde woning van Martha. Het wordt verbeeld door drie onopgemaakte bedden, de vloer eromheen bezaaid met kleding, drankflessen en meer onbepaalde rotzooi. Op de flanken van het toneel staan links een glazen douchecabine en rechts een dito toilet. De achterwand bestaat uit hoge schermen van verticale lamellen. Gesloten dienen ze als filmscherm, open bieden ze zicht op wat er op het achterpodium gebeurt. Daar zien we onder anderen Hugo (Jobst Schnibbe), nog in Hong Kong in bed liggen. Hij doet er driekwart van de voorstelling over om zich aan te kleden en naar het voortoneel te begeven. Het verbeeldt de vliegreis van Hong Kong naar Nederland en tegelijkertijd helpt het om de druk op de ketel van deze voorstelling te houden. Papa komt eraan! Eenmaal bij zijn voormalige gezin en geconfronteerd met de puinhoop die het geworden is, escaleert de boel dan ook behoorlijk.

In filmbeelden zien we de genoemde mishandeling door Mia en andere scènes die zich op andere locaties afspelen. Als tussenvorm tussen de film en het podium, worden de silhouetten van de acteurs van achter op de schermen geprojecteerd, vrijend of dansend. Het is een mengeling van vertelmanieren die goed uitpakt in combinatie met de actie die op de ene plaats op het podium plaatsvindt, terwijl de acteurs die relatief inactief zijn, elders buiten de belichting blijven.

Moeder-zoon relatie
Dat Smoel
Copyright Leo van Velzen
Susan Visser en Tim Murck zetten een huiveringwekkend verwrongen moeder-zoon relatie neer. Alcohol heeft zijn misvormende werk gedaan, maar dat is niet alles. Het zit dieper, al wordt niet helemaal uitgesponnen wat er nog meer mis is met de moeder. Martha en Henry schieten heen en weer tussen normaliteit en krankzinnigheid, totale afhankelijkheid aan elkaar en wrok, gezond verstand en blinde vernietigingsdrang. Ook de andere relaties laten zich niet zomaar duiden. Broer en zus zitten als kinderen van een mislukt gezin in hetzelfde schuitje, maar zijn niet bepaald elkaars steun en toeverlaat. Eerder zijn ze aan elkaar overgeleverd. Mia zit klem tussen een moeder die haar niet in huis wil en een afwezige vader. Bovendien deelt ze niet Henry’s loyaliteit voor hun moeder. Roos Eijmers laat zeer overtuigend een vijftienjarige voor wie het allemaal te veel en te ingewikkeld is geworden en een wanhopige dan wel destructieve uitweg zoekt.

In ‘Dat Smoel’ wordt in de knappe regie van Jaap Spijkers een uiterst gecompliceerde gezinssituatie getoond. Het blijft tot het einde ongemakkelijk. Voortdurend is de toeschouwer onzeker over waar de grenzen van de personages liggen. Susan Visser en de jonge Roos Eijmers en Tim Murck brengen hun rollen erg sterk. Deze voorstelling is weergaloos en beangstigend.





Artikel informatie
Redacteur: Thijs Kramer
Gezien: 21-01-2010 in Nationale Toneel Gebouw in Den Haag
Speelperiode: tot en met 27-02-2010
Cast:
  • Laura de Boer
  • Roos Eijmers
  • Tim Murck
  • Jobst Schnibbe
  • Susan Visser
meer...
Tekst:
  • Polly Stenham
meer...
Vertaling/bewerking:
  • Tom Kleijn
meer...
Meer artikelen van deze toneelgroep: meer...

Artikelen Theaterjournaal RSS
meer artikelen...
Advertentie
redacteuren
gezocht
In première
04-02 Emma's Feest
05-02 Jaloezie
05-02 Poephoofd
05-02 't Schip
05-02 Spoor
06-02 Eten met vrienden
06-02 VARA Leids Cabaret Festival 2012
Nieuws
meer nieuws...
Advertenties