| Artikel |
Auteur Bert Natter gooide in 2008 hoge ogen met zijn debuutroman ‘Begeerte heeft ons aangeraakt’. Het boek won de Selexyz Debuutprijs 2009 en kreeg waanzinnige recensies. Natter schoot zelf ook even vol bij het herlezen van zijn boek, zo bekent hij tijdens het voorgesprek van de theaterbewerking van zijn verhaal. Regisseur Theu Boermans zag in de roman grote potentie voor een theatervertolking door zijn nieuwe gezelschap Het Derde Bedrijf. En zo geschiedde.
Copyright Sanne Peper Hoofdpersoon Lucas Hunthgburth, conservator van oude muziekinstrumenten van beroep, heeft een heftige tijd achter de rug: tijdens de vuurwerkramp in Enschede is hij zijn beste vriend verloren. Het telefoontje van Diederik Dembeck, die hem vraagt een zeldzaam klavecimbel te komen taxeren in Groningen, komt dan ook als geroepen. Dankbaar vlucht Lucas weg uit Enschede om een tijdje te logeren bij Diederik en zijn zusje Dido, die onderwijl de begrafenis voor hun pas overleden vader regelen. Dat Dido psychotisch is en normaal gesproken in een inrichting verblijft, weerhoudt Lucas er niet van om stapelverliefd op haar te worden. Een hartstochtelijke, erotische maar vooral ook onmogelijke liefde volgt.
Beschouwend
Een roman bewerken tot een theatervoorstelling is geen gemakkelijke opgave. Zeker niet wanneer het verhaal doorspekt is van uiteenlopende thematieken, complexe verhaallijnen en het ook nog eens in briefvorm is geschreven. Tom Blokdijk waagde een dappere poging. Hij kortte het verhaal in, vergrootte de theatrale mogelijkheden en voegde hier en daar tekstpassages toe, die volgens Natter soms nog mooier zijn dan zijn eigen teksten. Toch is de bewerking niet in alle opzichten geslaagd. Het boek is erg beschouwend van aard, wat op het toneel niet altijd even goed overkomt. Want zoals Natter al aangeeft in het voorgesprek: waar een dialoog in een boek een actie op zich is, doet een gesprek op het toneel eerder vragen om actie. De dialogen moeten tot leven worden gebracht, voelbaar worden gemaakt. Bij vlagen slagen Blokdijk en Boermans hier goed in, op andere momenten blijven de dialogen iets teveel hangen op tekstueel niveau.
Subtiele vormgeving
Copyright Sanne Peper In het voorgesprek wijst Natter op nog een belangrijk verschil tussen een roman en een theatervoorstelling. Waar iedere zin in een boek vrij is voor interpretatie, vinden woorden op het toneel direct een invulling. Gelukkig laat Boermans met een subtiele vormgeving genoeg ruimte over voor de verbeelding van de toeschouwer. Aan weerszijden van het podium liggen grote bergen takken, die een sferisch beeld geven van het landgoed van de familie Dembeck. Daar tussenin tekent zich een schuin aflopend podium af met een lijsttoneel, waar afwisselend in, op en voor wordt gespeeld. Met weinig middelen worden verschillende vertrekken weergegeven, waarbij een houten plank doeltreffend dient als zowel tafel, bed, oven en grafkist. Hoe subtiel de vormgeving ook is, het is er niet minder prachtig om. Geprojecteerde animatiebeelden verbreden de horizon van het toneel en nemen het publiek moeiteloos mee naar zowel expliciete als metaforische omgevingen.
Complexiteit
De complexiteit van Nassers verhaal vraagt veel aandacht van de toeschouwer. Alle thema’s uit het boek komen in de voorstelling in vogelvlucht aan bod: de vuurwerkramp in Enschede, verlies, vriendschap, begeerte, erotiek, een onmogelijke liefde, psychose en aan de zijlijn de zoektocht naar de ware aard van een klavecimbel. Zoals het in een boek mogelijk is om vele onderwerpen te verenigen, vraagt het theater om een meer eenduidige dramaturgie. In de 2,5 uur die het stuk duurt wordt dan ook eigenlijk teveel verteld. Toch is het mogelijk om mee te gaan in de wereld van de hoofdpersonen en met hen mee te leven. Blokdijk laat de personages nu en dan in de beschouwende vorm spreken – “en toen zei ik…” – waarmee ze zichzelf in zekere zin naast de toeschouwers plaatsen en daarmee heel toegankelijk worden. Slim.
Copyright Sanne Peper Dragende acteurs
De mogelijkheid tot identificatie wordt versterkt door de uitstekende acteerkunsten van de drie spelers. De excentrieke personages van Natter vragen om dragende acteurs, die Boermans absoluut heeft gevonden. Anniek Pheifer laat vele gezichten zien, niet alleen als de intelligente maar krankzinnige Dido, maar ook als kranige museumdirectrice en als huishoudster met Twents accent. Bovendien blijkt ze een aardig staaltje klavecimbel te kunnen spelen. Bart Klever biedt een mooi tegenwicht als de Bourgondische Diederik die met een hoop humor steeds weer weet te verrassen. Lucas wordt tot slot gespeeld door Marcel Hensema, met een enorm gevoel voor nuance, ironie, timing en een ingetogenheid die direct sympathie opwekt. De drie geven op bijzondere wijze invulling aan de driehoeksverhouding van de onberekenbare vrouw tegenover de hunkerende man, met aan de zijlijn de excentrieke broer die een hartverwarmende bescherming biedt over zijn zusje.
Hulpeloosheid
Hulpeloosheid is het codewoord in deze voorstelling. Hulpeloosheid over een overleden vader en een verloren vriend. Over fraude in de muziekhandel. Over beklemmende ziektebeelden. Maar vooral over een liefde die niet te vangen is. De omvang van het verhaal maakt de voorstelling hier en daar wat taai, maar hoe verder het stuk vordert, hoe meer de dramatiek van het verhaal het publiek weet te bereiken. In de prachtige barokmuziek klinkt steeds meer wanhoop door en woorden raken naar de achtergrond. Juist wanneer de tekst overstegen wordt, weet deze voorstelling te raken.
|
|
Redacteuren gezocht
Ga je graag vaak naar het theater en beschik je over een vlotte pen? Word dan redacteur bij Theaterjournaal! Op vrijwillige basis schrijf je per maand twee of meer artikelen (recensies, festivalverslagen en interviews) die op de website www.theaterjournaal.nl worden gepubliceerd. Kennis van theater en enige schrijfervaring wordt op prijs gesteld. Geïnteresseerd? Mail een motivatiebrief met CV en een artikel dat je zelf hebt geschreven naar: vacature@theaterjournaal.nl
|
|