| Artikel |
Copyright Leo van Velzen “A thing of beauty is a joy forever.” Toneelgroep De Appel wijst haar publiek met de nieuwe voorstelling ‘Bacchanten’ op de kracht – en uiteindelijk vooral ook het gevaar – van schoonheid. Er wordt gebruik gemaakt van prachtig bewerkte teksten, groot uitgepakte decors en kostuums, sterke muzikale composities en krachtige acteurs. Zo wordt er alles aan gedaan om de oude tragedie van Euripides nieuw leven in te blazen. Met wisselend resultaat.
“And God disguised as a beautiful male.” Met deze woorden maakt Dionysos in een menselijke gedaante zijn entree in Thebe, vastberaden om erkenning voor zijn cultus op te eisen. Koning Penteus weigert dit, uit angst om de controle over zijn volk te verliezen. Wanneer Dionysos alle vrouwen uit de stad naar de bergen drijft om zichzelf via extatische rituelen te laten vereren, wordt Penteus er langzaam toe gedreven de vrouwen achterna te gaan. In een jurk. Op zoek naar zijn moeder, die als een van deze zogenaamde Bacchanten in waanzin in de bergen leeft.
Theatraal
Copyright Leo van Velzen Regisseur David Geysen omschrijft de tekst van Euripides als “een wonderschoon stuk”. Om de schoonheid van de tekst over te brengen zet hij op theatraal gebied alle zeilen bij. Hij trok een sterke spelersgroep aan, met krachtige rollen voor Joost Bolt als heerser Penteus en Iwan Walhain als de narcistische god Dionysos. De Bacchanten bewegen met kanten jurkjes en clowneske pruiken verleidelijk en met de duim in de mond over het podium. Ze wenken de toeschouwers, nodigen hen uit om mee te gaan naar de wereld van Dionysos. Een wereld die voor het publiek lange tijd ongrijpbaar blijft, omdat ze zich aftekent achter een diagonale spiegelwand die slechts nu en dan transparant wordt. Het publiek krijgt enkel schimmen te zien van het Kithairon-gebergte dat aan het einde van de voorstelling zichtbaar wordt als een grote berg puin. Bovenop deze berg zit Léon Klaasse als een waanzinnige op zijn drumstel te rammen.
Tweestrijd
Geysen zag in de oude tragedie van Euripides een tekst over “de tweestrijd die in elk mens en in elke maatschappij aanwezig is”. Hoewel hij alles uit de kast haalt om deze strijd voelbaar te maken, slaagt hij hier maar weinig in. Op het podium ontstaan twee kampen, die streng van elkaar gescheiden worden. Aan de ene kant de gecontroleerde, rationele wereld van Penteus; aan de andere kant de wereld van roes en extatisch genot, gedreven door Dionysos. De scheiding raakt vertroebeld wanneer de Bacchanten Penteus’ wereld binnen dringen. Potentie te over voor een innerlijke strijd. Maar hoewel de vrouwen in steeds meer hoeken van ‘zijn’ deel van het podium opduiken, is in Penteus’ gedaante nauwelijks strijd zichtbaar, laat staan verleiding of hunkering. De keuze om uiteindelijk de bergen in te gaan lijkt vooral een rationele, onvermijdelijke stap. Spannend wordt het daarom nauwelijks.
Een sterk staaltje theater
Copyright Leo van Velzen Pas tegen het einde van de tragedie stijgt de voorstelling uit boven haar theatraliteit. Dan komt het verhaal voor het eerst daadwerkelijk tot leven, dan slaat de bom in. Penteus’ moeder, gespeeld door actrice Geert de Jong, komt strompelend het podium op met haar buit, haar trofee. In de blauwe zak in haar hand zit naar haar weten een leeuw die ze zojuist heeft geslacht. Enkele seconden later komt ze tot een schokkende ontdekking die haar doet transformeren van een monsterlijk wezen tot een verbijsterde, kwetsbare vrouw. De scène maakt een hoop goed: de spanning die eerder ver te zoeken was, viert hier hoogtij. Eindelijk is er strijd te zien op het podium. Strijd in een oude vrouw die uit haar roes ontwaakt en zich realiseert waar de Dionysische waanzin haar toe gedreven heeft.
De kracht van schoonheid
In zekere zin is de enscenering van Toneelgroep De Appel een typisch voorbeeld van Dionysische verleiding. Geysen lijkt te zijn geleid door de kracht van schoonheid en theatraliteit. De strijd die hij wil tonen raakt grotendeels bedolven onder de vele effecten in de voorstelling. Echt vernieuwend of aangrijpend is Geysens enscenering dan ook niet. Maar mooi is ze wel. En, laten we wel wezen, dat is ook niet verkeerd. Want het is waar: “A thing of beauty is a joy forever.”
|
|
Redacteuren gezocht
Ga je graag vaak naar het theater en beschik je over een vlotte pen? Word dan redacteur bij Theaterjournaal! Op vrijwillige basis schrijf je per maand twee of meer artikelen (recensies, festivalverslagen en interviews) die op de website www.theaterjournaal.nl worden gepubliceerd. Kennis van theater en enige schrijfervaring wordt op prijs gesteld. Geïnteresseerd? Mail een motivatiebrief met CV en een artikel dat je zelf hebt geschreven naar: vacature@theaterjournaal.nl
|
|