| Artikel |
Copyright Roy Beusker Tijdens een routinecontrole in het ziekenhuis wordt bij de succesvolle hoogleraar Vivian Bearing eierstokkanker in een vergevorderd stadium ontdekt. Haar enige kans op overleven vormt een uiterst experimentele behandeling, waarvoor ze acht zware chemokuren moet ondergaan. Ten einde raad stemt de normaal zo hardvochtige wetenschapster hiermee in. Al snel ontdekt ze echter dat haar leven in handen van de medici slechts een klein radertje is in een groter geheel. Zelfs een waardige dood lijkt Vivian niet gegund.
‘Wit’ heet het toneelstuk van Margaret Edson, waarmee ze in 1999 de Amerikaanse Pulitzer Prize for Drama won. Ruim tien jaar later is de voorstelling in Nederland te zien. Zij het onder een andere naam: voor het prachtige Engelse woord “bestaat geen goede Nederlandse vertaling”, vertelt hoofdpersoon Vivian Bearing ons halverwege de voorstelling. Daarom luidt de titel in ons land ‘Als de dood’.
Stuk voor de massa
Albert Verlinde zag ‘Wit’ jaren geleden in New York. Naar eigen zeggen werd hij zo door het verhaal gegrepen dat hij meteen wist dat hij het in Nederland door V&V Entertainment op wilde laten voeren. Dat zijn eigen productiebedrijf doorgaans musicals produceert, is volgens hem geen probleem. Iedereen kent volgens Verlinde wel iemand met kanker waardoor deze voorstelling dicht bij de mensen staat, tekent de website Chatwalk uit zijn mond op.
Kanker mag dan een ziekte zijn die veel voorkomt; dat maakt het niet meteen tot een geschikt onderwerp voor de massa. Zelfs niet wanneer je het verhaal met grapjes lardeert. Ondanks de prachtige vertaling van Barbara van Kooten, met de kwinkslagen rondom de eindrijm ‘lijk’ als absoluut hoogtepunt, en het geniale spel van Renée Soutendijk, die haar rol tot in de puntjes beheerst, komt deze opvoering dan ook niet goed uit de verf .
Kaalgeschoren hoofd
Copyright Roy Beusker Deels heeft dat te maken met de perfectie waarmee ‘Als de dood’ is geproduceerd. Alles ziet er schitterend uit, zelfs aan de kleinste finesses is aandacht besteed. De voorstelling lijkt op veel punten zelfs overgestileerd, waardoor dat volmaakte plaatje ontstaat dat zo kenmerkend is voor grote musicalproducties. Het decor bestaat bijvoorbeeld uit grote witte gordijnen, een paar van stof en een paar van plastic, waar werkelijk geen vlekje of vouwtje op te vinden is.
Ook het gebruikte ziekenhuismeubilair ziet er spic en span uit, evenals de vrolijk gekleurde kleding van het medisch personeel: primaire kleuren voor de co-assistenten, pastelroze voor de lieve hoofdverpleegkundige. Alleen de oncoloog Harvey Kelekian (een rol van Sjoerd Pleijsier) loopt in een bruine corduroybroek rond, maar dat past weer prima bij zijn rol van mopperige en gevoelloze arts. Net als het akelig ogende kaalgeschoren hoofd van kankerpatiënt Soutendijk.
Metafysische poëzie
Over de muziek is eveneens goed nagedacht. De nummers roepen precies het gevoel op dat op dat moment van het publiek wordt verlangd. Zo is er onder andere een panfluitversie van Louis Armstrongs vrolijke “What a Wonderful World” te horen, het hartverscheurende “Exit Music (For A Film)” van Radiohead en het intro van Leonard Cohens door merg en been gaande “Halleluja”.
Copyright Roy Beusker Al die nadruk op details gaat ten koste van de eigenlijke essentie van het verhaal. Het verband dat Edson heeft proberen te leggen tussen de metafysische poëzie van de Britse dichter John Donne en de klinische manier waarop medici met de terminale ziekte van Vivian Bearing omgaan, komt hierdoor niet goed tot zijn recht. Terwijl de hoofdpersoon ons les geeft in het oeuvre van Shakespeares tijdgenoot, dut het publiek steeds verder in.
Venijnige tik
Uit de venijnige tik die Soutendijk met haar aanwijsstok op het schoolbord geeft, blijkt dat de makers al hadden verwacht dat de droge stof wellicht abracadabra zou zijn voor het publiek. Het mag niet baten. Pas wanneer Bearing haar laatste levensfase ingaat neemt de belangstelling in de zaal weer toe. Vanaf dat moment is er ook geen ruimte meer voor wetenschap en wint de emotie terrein. Met de van tevoren aangekondigde dood van de hoofdpersoon als dramatisch eind.
Universele gevoelens
Het Engelse ‘Wit’ is in het Nederlands het beste te omschrijven als intellectuele geestigheid. Deze vertaling geeft precies aan waar het bij de productie van V& V Entertainment mis is gegaan. Margaret Edsons stuk is niet bedoeld voor de massa, daarvoor speelt het gecompliceerde spel met de taal in haar scenario een te grote rol.
De universele gevoelens van angst en verdriet die zij beschrijft zijn daarentegen wel voor iedereen herkenbaar. Dit is dan ook een van de weinige onderdelen die in ‘Als de dood’ goed uitpakt. Met dank aan het ijzersterke acteertalent van Renée Soutendijk.
|
|
Redacteuren gezocht
Ga je graag vaak naar het theater en beschik je over een vlotte pen? Word dan redacteur bij Theaterjournaal! Op vrijwillige basis schrijf je per maand twee of meer artikelen (recensies, festivalverslagen en interviews) die op de website www.theaterjournaal.nl worden gepubliceerd. Kennis van theater en enige schrijfervaring wordt op prijs gesteld. Geïnteresseerd? Mail een motivatiebrief met CV en een artikel dat je zelf hebt geschreven naar: vacature@theaterjournaal.nl
|
|