A midsummer night's dream [Illyria & Stichting The English Theatre]

Illyria is weer in het land! Deze Britse reizende groep, die furore maakt met haar Shakespearevertolkingen, speelt dit jaar de komedie ‘A midsummer night’s dream’. In de openlucht op diverse sfeervolle locaties. Het publiek zit op klapstoeltjes op het gras. De glazen mogen mee het gazon op. Bij regen wordt er gewoon doorgespeeld.

Het kleine gezelschap Illyria legt zich toe het vertolken van klassiekers uit de Britse toneelgeschiedenis en toert daarmee door Europa, de Verenigde Staten en Canada. De voorstellingen zijn altijd in de openlucht en bij voorkeur op locaties die tot de verbeelding spreken, zoals kasteeltuinen of landgoederen. In haar achttienjarige bestaan heeft Illyria al diverse toneelprijzen gewonnen en een ijzersterke reputatie opgebouwd, met name met haar Shakespearevertolkingen. Illyria’s missie is om zo dicht mogelijk bij de uitvoeringspraktijk van Shakespeares eigen reizende gezelschap te blijven. Zo wordt de oorspronkelijke tekst gehanteerd, zijn er zo min mogelijk props en ontbreekt nagenoeg enig décor. Terugkerende elementen in de voorstellingen zijn de muziek en zang van de op dat vlak matig getalenteerde acteurs en het over en weer uitvoeren van mannen- en vrouwenrollen. Daar wijkt Illyria overigens wel af van de oorspronkelijke uitvoeringspraktijk, want destijds werden álle rollen door mannen gespeeld. Alle stukken worden door vijf acteurs gebracht, ongeacht het aantal rollen, zodat de wisselingen talrijk zijn. Verder krijgt het publiek op gezette tijden een samenvatting van het verloop van het verhaal tot dan toe en een uitleg van het vervolg. Zeker voor wie het zestiende-eeuwse Engels niet de moedertaal is, is dat een welkome handreiking om de vaak uiterst ingewikkelde plotlijnen te volgen.

Magisch sap
Die complexiteit geldt zeker voor ‘A midsummer night’s dream’. Het stuk uit 1594 is amper samen te vatten. Grotendeels speelt het in een onbenoemd woud. De namen van de personages zijn Grieks, maar dat betekent in dit geval weinig. Lysander is verliefd op Hermia, Hermia ook op hem. Maar ook Demetrius is verliefd op Hermia en Helena op Demetrius. Er is magisch sap van een bloem dat wordt ingezet om de een verliefd te laten worden op de ander, maar van datzelfde sap wordt onbeschaamd misbruik gemaakt. Verder zijn er bosgeesten en een locaal amateurtoneelgroepje dat in het bos repeteert, de bovengenoemde helden voor de voeten loopt en tenenkrommend, maar lachwekkend slecht theater brengt. Het is dan ook niet het lief en leed van de verschillende personages waar de toeschouwers in mee worden gezogen. Het zijn de absurde ontwikkelingen en groteske situaties.

Het stuk bevat evenals andere komedies van Shakespeare de nodige platvloersheden en scabreuze verwijzingen. Deze worden door de acteurs zo virtuoos gebracht dat je in de lach schiet. De vijf acteurs –namen geeft Illyria niet- weten zich zonder versterking tot de achterste rijen op het gazon verstaanbaar te maken, ook als ze elkaar met koekenpannen te lijf gaan en elkaars kop eraf trekken. De uitbundige, benadering van Illyria is het resultaat van een liefdevolle en onbevangen houding ten aanzien van het werk van Shakespeare.

Jambische pentameter
Deze acteurs laten zich niet insnoeren door een teveel aan respect voor het grote genie. Het plezier waarmee ze spelen slaat onontkoombaar over op het publiek. Hun timing en choreografie zijn achteloos perfect en zorgen ervoor dat het stuk nergens inzakt of losse eindjes heeft. Daarbij worden de acteurs natuurlijk op de been gehouden door hun fenomenale tekst. Het grote wonder van Shakespeare is dat zijn tekst –mits goed gebracht- niets aan zeggingskracht heeft ingeboet. Dat zit ‘m in de rijkdom aan beelden en spitsvondigheden, maar ook in de vorm waarin hij zijn zinnen heeft gegoten. Shakespeare hanteerde consequente ritmeschema’s. Het metrum van zijn zinnen is de grond onder de voeten van de acteurs. Wie er belangstelling voor heeft, leest het zeer onderhoudende artikel van artistiek leider Oliver Gray daarover op de website. De jambische pentameter werkt. Nog steeds!