Theaterjournaal hoofdpagina
Artikel

4.48 Psychosis [Toneelschuur Producties & Thibaud Delpeut]

Regie: Thibaud Delpeut. TONEEL

4.48 Psychosis
Copyright Roel van Berckelaer
RSVP. Vanuit een met zand bestrooide vloer schreeuwen deze vier letters het publiek van de voorstelling ‘4.48 Psychosis’ toe. Répondez s'il vous plaît. Hier staat een vrouw die smeekt om een antwoord. Die schreeuwt om liefde, begrip en een beetje geluk. Sarah Kane’s beroemde zelfmoordmonoloog is in regie van Thibaud Delpeut schrijnend tot op het bot.

De Engelse toneelschrijfster Sarah Kane weet waarover ze schrijft, wanneer ze in 1999 de monoloog afrondt die haar allerlaatste toneelstuk zal zijn. Ze kampt met zware depressies en psychoses die ze na meerdere klinische opnames nog altijd niet meester kan worden. Regelmatig wordt ze midden in de nacht wakker, rond de klok van 4:48 uur. Ze besluit op ditzelfde tijdstip zelfmoord te plegen, door eerst een overdosis te nemen en zich vervolgens op te hangen. Maar niet voordat ze een theatertekst heeft geschreven over een psychotische vrouw die exact hetzelfde zal doen.

Verknipt
Het script van ‘4.48 Psychosis’ is al even verknipt als het personage waarover het gaat. Vorm en inhoud smelten prachtig samen, in een tekst die een beangstigend sterke inkijk geeft in de psyche van iemand die langzaam maar zeker gek wordt. Het hoofdpersonage is verlaten door haar partner en sindsdien in een ernstig dal geraakt. Van depressief wordt ze psychotisch, waarbij ze iedere grip op de werkelijkheid verliest en steeds meer waanbeelden krijgt. Het verlangen naar liefde maakt haar gek, letterlijk en figuurlijk.

Vele gezichten
Actrice Wendell Jaspers geeft in deze uitvoering van Toneelschuur Producties een briljante invulling aan het grillige personage met de vele gezichten. Sarcasme, kwetsbaarheid, gekte, verdriet, impulsiviteit, eenzaamheid, verlangen en woede wisselen elkaar in rap tempo af. Bij vlagen heeft de vrouw een bijzonder heldere kijk op zichzelf en haar omgeving, maar steeds meer verliest ze zichzelf in wanen en diepe dalen. Jaspers geeft zich helemaal in deze zware rol, die ze akelig goed weet neer te zetten. Ze zet haar volledige stemgeluid en fysieke verschijning in om de vele facetten van deze psychologische worsteling toonbaar te maken. Het personage is zo onberekenbaar dat het bijna griezelig is als ze richting de publiekstribune stapt en de toeschouwers in de ogen kijkt. Maar uiteindelijk blijft vooral medelijden over voor deze vrouw die in totale waanzin verkeert.

Noodkreet
4.48 Psychosis
Copyright Roel van Berckelaer
Muziek is Jaspers’ enige tegenspeler. Delpeut maakt de gemoedstoestand van de psychotische vrouw voelbaar met weemoedige strijkers, zoemende geluiden en fluisterende stemmen, die moeten verbeelden wat de vrouw van binnen hoort. Op een oude bandrecorder klinkt de stem van een therapeut, die goedbedoelde adviezen geeft en de meest stomme vragen stelt. Of het oplucht dat ze in haar polsen heeft gesneden? Nee, natuurlijk niet! Haar noodkreet om aandacht wordt niet beantwoord, zelfs niet door de therapeut. Op andere momenten speelt Jaspers zelf de behandelaar, waarbij ze met subtiele veranderingen in mimiek schakelt tussen patiënt en therapeut. Dat ze zelf de psychiater speelt die haar personage zo slecht begrijpt, geeft een wrange betekenis aan de situatie. “Jij hebt geen vriend nodig, je hebt een arts nodig”, zo zwetst de zogenaamd vriendelijke dokter. Hij heeft het vreselijk mis.

Psychologische thriller
Delpeut maakt van ‘4.48 Psychosis’ een kille, onheilspellende locatievoorstelling, die zich afspeelt in een grote loods. De woorden van Jaspers weergalmen door de kale ruimte; grimmige schaduwen trekken over de wanden. Dit is een psychologische thriller waar men u tegen zegt. De stroboscopische lichten zorgen voor een dreigende sfeer die als een beklemmende deken over het publiek neerdaalt. De toeschouwer kan niet anders dan meegaan in de hevige gekte van deze vrouw. Gelukkig worden de zware momenten afgewisseld met passages waarin Jaspers’ personage de situatie op komische wijze overdenkt. Even kan het publiek weer ademhalen.

Schuldig
4.48 Psychosis
Copyright Roel van Berckelaer
Het einde van de voorstelling is al even somber als het begin. Plotseling is het stil in de zaal. De ontroering is voelbaar onder de toeschouwers, die niet direct durven te klappen. Dit is een voorstelling voor iedereen die eens een diepere kijk in de gekten van de menselijke geest wil krijgen. En nog liever: voor de hoge heren die bezuinigingen op de GGZ loslaten alsof een psychische aandoening iemands eigen schuld is. Juist die gedachte kan geestelijk zieke mensen de ondergang indrijven, zo blijkt wel uit deze voorstelling. De woorden “ik ben schuldig” klinken somber uit de mond van de jonge vrouw; het publiek ziet dat het niet waar is. Delpeut maakt Kane’s theatertekst opnieuw actueel.





Artikel informatie
Redacteur: Alinde Hoeksma [www.alindeschrijft.blogspot.com]
Gezien: 06-10-2011 in NUtrecht in Utrecht
Speelperiode: tot en met 09-10-2011
Cast:
  • Wendell Jaspers
meer...
Meer artikelen van deze toneelgroep: meer...

Artikelen Theaterjournaal RSS
meer artikelen...
Advertentie
redacteuren
gezocht
In première
18-05 Hoer
19-05 HaRT
19-05 Madama Butterfly
24-05 Delft Fringe 2012
24-05 Als je mij maar nooit vergeet
25-05 Fries StraatFestival 2012
25-05 Operadagen Rotterdam 2012
Nieuws
meer nieuws...
Advertenties